SMED Nedir? Hızlı Kalıp Değişimi (Single Minute Exchange of Die) Rehberi
SMED (Single Minute Exchange of Die), makinelerde kalıp veya takım değişim sürelerini tek haneli dakikalara (10 dakikanın altına) indirmeyi hedefleyen sistematik bir yalin uretim teknigidir. Japonya'da Shigeo Shingo tarafindan gelistirilen bu yontem, Toyota Uretim Sistemi'nin (TPS) temel taslarindan birini olusturur ve gunumuzde uretim sektorunde rekabet avantaji saglayan en guclu araclardan biri olarak kabul edilir.
Bir uretim hattinda kalip degisimi sirasinda makine durur, uretim yapilmaz ve bu sure dogrudan kayip zaman olarak maliyetlere yansir. SMED yaklasimi, bu kayip zamani radikal olarak azaltarak isletmelerin daha kucuk partilerle, daha esnek ve daha verimli uretim yapmasini mumkun kilar.
Bu kapsamli rehberde, SMED'in tanimi, tarihcesi, ic ve dis setup kavramlari, 4 adimli uygulama metodolojisi, gercek uretim ornekleri, sagladigi faydalar ve diger yalin araclarla iliskisini detayli olarak inceleyecegiz.
SMED'in Tanimi ve Temel Kavramlar
SMED Ne Anlama Gelir?
SMED, "Single Minute Exchange of Die" ifadesinin kisaltmasidir. Turkce'de "Tek Dakikada Kalip Degisimi" veya "Hizli Kalip Degisimi" olarak da bilinir. Buradaki "single minute" ifadesi, degisim suresinin tam olarak bir dakika olmasi gerektigini degil, tek haneli dakikalar (yani 10 dakikanin altinda) hedeflenmesi gerektigini ifade eder.
SMED'in odak noktasi, bir makinede son iyi parcadan (onceki uretim) ilk iyi parcaya (yeni uretim) gecis suresidir. Bu sure icinde yapilan tum hazirliklari, ayarlamalari ve test sureclerini kapsar.
Temel Terminoloji
| Terim | Tanim | Ornek |
|---|---|---|
| Setup (Hazirlik) Suresi | Son iyi parcadan ilk iyi parcaya gecen toplam sure | Kalip sokme + yeni kalip takma + ayar + test |
| Ic Setup (Internal Setup) | Makine duruyken yapilmak zorunda olan islemler | Kalibin fiziksel olarak degistirilmesi |
| Dis Setup (External Setup) | Makine calisirken yapilabilecek islemler | Yeni kalibin hazirlanmasi, aletlerin getirilmesi |
| Changeover (Degisim) | Bir urun tipinden digerine gecis sureci | A urununden B urunune gecis |
| Ayar Suresi | Yeni kalip takildiktan sonra ince ayar suresi | Hizalama, test parcasi uretimi |
SMED'in Tarihcesi: Shigeo Shingo ve Toyota
Shigeo Shingo Kimdir?
Shigeo Shingo (1909-1990), Japon endustri muhendisi ve Toyota Uretim Sistemi'nin en onemli mimarlarindan biridir. Shingo, kalite ve verimlilik alaninda devrimsel fikirler gelistirmis, ozellikle Poka-Yoke (hata onleme) ve SMED kavramlariyla uretim dunyasini derinden etkilemistir.
SMED Nasil Dogdu?
SMED'in gelisimi yaklasik 20 yillik bir surece yayilmistir:
| Yil | Gelisme | Detay |
|---|---|---|
| 1950 | Ilk gozlem - Mazda (Toyo Kogyo) | Shingo, 800 tonluk preste kalip degisimini inceledi. Boltlarin eksik oldugunu, iscierin baska presten bolt arayarak zaman kaybettigini fark etti. |
| 1957 | Dis setup kavrami - Mitsubishi Heavy Industries | Planlama tezgahinda is parcasi montajinin makine dururken degil, onceden yapilabilecegini kesfetti. Dis setup kavramini tanimladi. |
| 1969 | Toyota'da devrim | Toyota, 1000 tonluk bir preste kalip degisim suresini 4 saatten 3 dakikaya indirdi. SMED resmi olarak dogdu. |
| 1985 | Kitap yayini | Shingo, "A Revolution in Manufacturing: The SMED System" kitabini yayimladi. SMED dunya capinda yayildi. |
Toyota'daki bu basari hikayesi, SMED'in gucunu en net gosteren ornektir. 4 saatten 3 dakikaya inen degisim suresi, Toyota'nin kucuk parti uretim yapabilmesini ve tam zamaninda uretim (JIT) felsefesini hayata gecirmesini saglayan kritik faktor olmustur.
Ic Setup ve Dis Setup: SMED'in Temel Ayrimi
SMED metodolojisinin kalbinde, setup islemlerinin ic (internal) ve dis (external) olarak siniflandirilmasi yer alir. Bu ayrim, turetim surecinde devrimsel bir bakis acisi sunar.
Ic Setup (Internal Setup) Nedir?
Ic setup, makinenin mutlaka durmus olmasi gereken islemlerdir. Bu islemler sirasinda uretim yapilamaz.
Ic setup ornekleri:
- Mevcut kalibin makineden sokulmesi
- Yeni kalibin makineye montaji
- Kalibin baglanmasi ve sabitlenmesi
- Makine parametrelerinin degistirilmesi (basinc, sicaklik vb.)
- Ilk test parcasinin uretilmesi
Dis Setup (External Setup) Nedir?
Dis setup, makine calisirken yani uretim devam ederken yapilabilecek islemlerdir. Bu islemler uretimi durdurmaz.
Dis setup ornekleri:
- Yeni kalibin depodan getirilmesi ve makine yaninda hazir edilmesi
- Gerekli aletlerin ve civalarin onceden hazirlanmasi
- Is talimatlari ve cizimlerinin incelenmesi
- Kalibin onceden isitilmasi (on isitma unitesi ile)
- Onceki kalibin temizlenip depoya kaldirilmasi
Ic ve Dis Setup Karsilastirmasi
| Kriter | Ic Setup | Dis Setup |
|---|---|---|
| Makine durumu | Makine durmak zorunda | Makine calisiyor |
| Uretim etkisi | Uretim durur, kayip olusur | Uretim devam eder, kayip yok |
| Hedef | Minimuma indirmek | Mumkun olan her isi buraya tasimak |
| SMED stratejisi | Ic setup'i dis setup'a cevirmek | Dis setup'i standardize etmek |
| Maliyet etkisi | Dogrudan kayip | Dolayali kayip (isgucu) |
Geleneksel yaklasimda, cogu isletme ic ve dis setup ayrimi yapmaz. Tum islemler makine durdurulduktan sonra baslar. SMED'in ilk ve en buyuk kazanimi, bu ayrimin yapilmasi ve dis setup islemlerinin makine calisirken gerceklestirilmesidir. Sadece bu adim bile setup suresini %30-50 oraninda azaltabilir.
4 Adimda SMED Uygulama Metodolojisi
SMED uygulamasi sistematik bir sekilde 4 temel adimdan olusur. Her adim, setup suresini asama asama azaltir.
SMED 4 Adim Metodolojisi Tablosu
| Adim | Islem | Amac | Beklenen Kazanim |
|---|---|---|---|
| Adim 0 | Mevcut durumun analizi | Tum setup islemlerinin gozlemlenmesi, kaydedilmesi ve surelerinin olculmesi | Baslangic verisinin olusturulmasi |
| Adim 1 | Ic ve dis setup'in ayrilmasi | Dis setup islemlerinin belirlenmesi ve makine calisirken yapilir hale getirilmesi | %30-50 sure azalimi |
| Adim 2 | Ic setup'in dis setup'a donusturulmesi | Teknik cozumlerle ic setup islemlerinin dis setup haline getirilmesi | %50-75 toplam azalim |
| Adim 3 | Tum setup islemlerinin iyilestirilmesi | Kalan tum islemlerin basitlestirilmesi, standardizasyonu ve paralellestirilmesi | %75-95 toplam azalim |
Adim 0: Mevcut Durumun Analizi
Bu adimda, mevcut setup sureci detayli olarak incelenir ve belgelenir. Hicbir degisiklik yapilmaz; amac tam ve dogru bir baslangic verisi olusturmaktir.
Yapilmasi gerekenler:
- Video kaydı: Setup surecinin basindan sonuna kadar video ile kayit altina alinmasi
- Zaman olcumu: Her bir setup isleminin kronometreyle olculmesi
- Spagetti diyagrami: Operatorun setup sirasindaki yurume hareketlerinin cizilmesi
- Islem listesi: Tum islemlerin sirali olarak listelenmesi
- Ekip calisma gozlemi: Kac kisi hangi islemleri yapiyor, bekleme sureleri neler
Onemli ipucu: Bu asamada brainstorming veya iyilestirme onerileri toplanmaz. Yalnizca mevcut durumun objektif olarak kaydedilmesi saglanir.
Adim 1: Ic ve Dis Setup'in Ayrilmasi
Bu, SMED'in en kritik adimidir. Adim 0'da kaydedilen tum islemler tek tek incelenir ve "Bu islem makine calisirken yapilamaz mi?" sorusu sorulur.
Pratikte yapilan degisiklikler:
- Kontrol listeleri (checklist) olusturma: Bir sonraki urun icin gerekli tum malzeme, alet ve kalibin onceden hazirlanmasi
- On hazirliklarin planlanmasi: Yeni kalibi getirme, aletleri hazirlama islemlerinin uretim devam ederken yapilmasi
- Rol dagitimi: Setup icin ozel bir hazirlama ekibinin atanmasi
Ornek: Bir plastik enjeksiyon makinesinde kalip degisimi icin su islemler dis setup'a alinabilir:
- Yeni kalibin vinc ile makine yanina getirilmesi (uretim sirasinda)
- Sogutma hortumlarinin ve hidrolik baglantilarin onceden hazirlanmasi
- Kalibin on isitilmasi (uretim sirasinda ayri bir unitede)
- Gerekli anahtar ve civalarin set halinde hazirlanmasi
Adim 2: Ic Setup'in Dis Setup'a Donusturulmesi
Bu adimda, teknik ve muhendislik cozumleri ile icsel gorunen islemlerin dissal hale getirilmesi hedeflenir.
Uygulanan teknikler:
- On isitma sistemleri: Kaliplarin makine disinda ayri bir unitede calisma sicakligina getirilmesi. Boylece makinede isitma bekleme suresi ortadan kalkar.
- Ara plaka (intermediate jig) kullanimi: Yeni kalibin makinenin disinda bir ara plakaya onceden montajlanmasi. Makine durugunda sadece ara plaka degistirilir.
- Standardize baglanti elemanlari: Farkli kaliplarin ayni baglanti noktalarini kullanmasi icin adaptorler tasarlanmasi.
- Fonksiyonel kenetleme (functional clamp) sistemleri: Geleneksel civata yerine, tek hareketle sabitlenebilen hizli kenetleme mekanizmalarinin kullanimi.
Adim 3: Tum Setup Islemlerinin Iyilestirilmesi
Son adimda, hem ic hem dis setup'ta kalan tum islemler basitlestirilir, standartlastirilir ve hizlandirilir.
Ic setup iyilestirme yontemleri:
- Paralel calismalar: Tek operatorun yaptigi isleri 2-3 kisilik ekiple es zamanli yapma
- Hizli baglanti elemanlari: Civata yerine toggle clamp, bayonet baglanti, tek donuslu sabitleme kullanma
- Kaydirma (slide) mekanizmalari: Kalibin makineden kaydirilarak cikarilmasi (vinc bekleme suresini ortadan kaldirir)
- Ayar islemlerinin eliminasyonu: Sabit stoperler, dijital sayicilar ve pozisyon sensörleri ile "sifir ayar" hedefi
- Standart kalip boyutlari: Farkli urunler icin ayni boyutlarda kalip tasarimi
Dis setup iyilestirme yontemleri:
- 5S uygulamasi: Alet ve kalibin her zaman ayni yerde, duzenli ve temiz olmasi
- Gorunur yonetim (visual management): Renk kodlama, etiketleme ve gorsel is talimatlari
- Mobil setup arabalari: Tum gerekli ekipmanin tek bir arabayla tasiniyor olmasi
- Standart is proseduru (SOP): Her setup icin adim adim gorunur talimatlar
Gercek Uretim Ornegi: Enjeksiyon Kalip Degisimi
Asagida, bir plastik enjeksiyon tesisinde SMED uygulamasinin oncesi ve sonrasi karsilastirilmistir.
Uygulama Oncesi (Geleneksel Yontem)
Toplam setup suresi: 87 dakika
| Islem | Sure (dk) | Tur |
|---|---|---|
| Yeni kalibi depodan getirme | 12 | Dis (ama ic gibi yapiliyor) |
| Mevcut kalibin sogumasi icin bekleme | 8 | Ic |
| Sogutma ve hidrolik baglantilarin sokulmesi | 6 | Ic |
| Mevcut kalibin makineden cikarilmasi | 10 | Ic |
| Yeni kalibin makineye yerlestirilmesi | 12 | Ic |
| Sogutma ve hidrolik baglantilarin yapilmasi | 8 | Ic |
| Makine parametrelerinin ayarlanmasi | 10 | Ic |
| Kalibin isitilmasi ve bekleme | 12 | Ic |
| Test parcasi uretimi ve kalite kontrolu | 6 | Ic |
| Alet ve kaliplarin toplanmasi | 3 | Dis (ama ic gibi yapiliyor) |
SMED Uygulamasi Sonrasi
Toplam setup suresi: 9 dakika (ic setup)
| Islem | Sure (dk) | Tur | Yapilan Iyilestirme |
|---|---|---|---|
| Kalip depodan getirme ve hazirlama | 0 (dis) | Dis | Uretim sirasinda onceden hazirlaniyor |
| Kalibin on isitilmasi | 0 (dis) | Dis | Ayri isitma unitesinde uretim sirasinda yapiliyor |
| Sogutma/hidrolik baglantilarin sokulmesi | 2 | Ic | Hizli baglanti (quick coupling) kullanildi |
| Mevcut kalibin cikarilmasi | 1.5 | Ic | Kaydirmali ray sistemi eklendi |
| Yeni kalibin yerlestirilmesi | 1.5 | Ic | Kaydirmali ray sistemi eklendi |
| Sogutma/hidrolik baglantilarin yapilmasi | 2 | Ic | Hizli baglanti (quick coupling) kullanildi |
| Parametre ayarlama | 1 | Ic | Dijital recete sistemi, otomatik yukleme |
| Test parcasi uretimi | 1 | Ic | Standart kalip boyutlari ile ayar eliminasyonu |
| Alet ve kaliplarin toplanmasi | 0 (dis) | Dis | Uretim basladiktan sonra yapiliyor |
Sonuc Karsilastirmasi
| Metrik | Oncesi | Sonrasi | Iyilesme |
|---|---|---|---|
| Toplam setup suresi | 87 dk | 9 dk | %90 azalma |
| Ic setup suresi | 72 dk | 9 dk | %87.5 azalma |
| Gunluk kalip degisim sayisi | 2 | 8 | 4x artis |
| Gunluk uretim kapasitesi | %82 | %96 | %14 artis |
| Minimum ekonomik parti buyuklugu | 5000 adet | 500 adet | 10x kucultme |
SMED'in Sagladigi Faydalar
1. Parti Buyuklugunde Azalma
Setup suresi dusunce, sik degisim yapmanin maliyeti azalir. Bu da isletmelerin kucuk partilerle uretim yapabilmesini saglar. Kucuk parti uretimi, musterinin gercek talebine daha yakin uretim anlamina gelir ve asiri uretimi onler.
Hesaplama ornegi:
- Eski setup suresi: 90 dakika -- Ekonomik parti: 5000 adet
- Yeni setup suresi: 9 dakika -- Ekonomik parti: 500 adet
2. Uretim Esnekligi
Dusuk setup suresi, bir gunde birden fazla farkli urunu uretebilme kapasitesi kazandirir. Bu, miks uretim (mixed-model production) yaklasimini mumkun kilar ve musteriye teslim surelerini kisaltir.
3. Stok Azalma
Kucuk partilerle uretim, proses ici stok (WIP) ve mamul stokunu drastik olarak azaltir. Daha az stok, daha az depolama alani, daha az sermaye baglama ve daha az hurda riski demektir.
4. OEE (Genel Ekipman Etkinligi) Artisi
Setup suresi, OEE formulundeki kullanilabilirlik (availability) bilesenini dogrudan etkiler. Setup suresi azaldikca makinenin fiili uretim suresi artar ve OEE degeri yukselir.
OEE formulu: OEE = Kullanilabilirlik x Performans x Kalite
SMED ile kullanilabilirlik orani %5-15 arasinda artis gosterebilir.
5. Maliyet Azalma
- Daha az makine durus suresi = daha fazla uretim
- Daha az stok = daha az sermaye baglama
- Daha az hurda = daha az malzeme israfi
- Daha az fazla mesai = daha az iscilik maliyeti
6. Teslimat Performansi
Esneklik ve kucuk parti uretimi, tedarik surecinin (lead time) kisalmasini saglar. Musteriye daha hizli ve daha guvenilir teslimat yapilabilir.
Size Uygun Eğitimi Bulun
Bireysel mi yoksa kurumsal mı eğitim arıyorsunuz?
SMED ve Diger Yalin Araclarla Iliskisi
SMED, tek basina bir teknik degildir; yalin uretim ekosisteminin butunleyici bir parcasidir. Diger yalin araclarla guclu bir sinerji olusturur.
SMED ve Kanban
Kanban sistemi, cekme (pull) tabanli uretim yapar ve kucuk partilerle sik siparis verilmesini gerektirir. SMED olmadan Kanban'in gercek anlamda uygulanmasi mumkun degildir; cunku uzun setup sureleri buyuk partileri zorunlu kilar ve cekme sisteminin islemesini engeller.
Iliski: SMED, Kanban'in altyapisini olusturur. Setup suresi ne kadar dusukse, Kanban kartlarinin sayisi o kadar azalir ve sistem o kadar duyarli calisir.
SMED ve Takt Time (Takt Suresi)
Takt time, musteri talebine dayali uretim ritmidir. SMED, degisim surelerini azaltarak makinenin fiili uretim suresini arttirir ve takt time hedefine ulasilmasini kolaylastirir.
SMED ve OEE
OEE, ekipman etkinligini olcen uc boyutlu bir metriktir. SMED, OEE'nin kullanilabilirlik boyutunu dogrudan iyilestirir. Ayrica, daha iyi ayarlanmis kaliplar ile kalite boyutunda da iyilesme gorulur.
SMED ve 5S
5S (Seiri, Seiton, Seiso, Seiketsu, Shitsuke), is yeri duzeni ve organizasyonunu saglar. SMED uygulamasinda 5S kritik oneme sahiptir:
- Seiton (Duzenleme): Her aletin ve kalibin belirli bir yeri olmasi, setup sirasinda arama suresini ortadan kaldirir
- Seiso (Temizlik): Temiz ekipman, setup sirasinda surpriz arizalari onler
- Seiketsu (Standardizasyon): Setup prosedurlerinin standart hale getirilmesi
SMED ve Kaizen
SMED projesi, tipik bir Kaizen (surekli iyilestirme) etkinligidir. Genellikle 3-5 gunluk yogun bir Kaizen workshop'u seklinde uygulanir. Ekip, mevcut durumu analiz eder, iyilestirmeler tasarlar ve hemen uygular.
SMED ve Deger Akis Haritalama (VSM)
Deger akis haritasi (Value Stream Map) cikarildiginda, setup sureleri bir darbogazin tespit edilmesinde kritik bir gosterge olarak ortaya cikar. VSM, SMED uygulanmasi gereken noktalari belirler; SMED ise bu noktalardaki akisi iyilestirir.
SMED Uygulama Ipuclari ve Sik Yapilan Hatalar
Basari Icin Ipuclari
- Video analizi mutlaka yapin: Gozle gordugumuz ile videonun gosterdigi arasinda buyuk farklar olabilir. Video, gozden kacanlari yakalar.
- Ekibi dahil edin: Setup yapan operatorler, muhendisler ve bakim ekibi birlikte calissin. Operatorsuz SMED calismasi basarisiz olur.
- Kucuk adimlarla baslatin: Pilot bir makine secin, orada basari saglayin, sonra yaygin.
- Olcun ve takip edin: Her setup suresini kaydedin. Olculmeyenin iyilestirilemeyecegini unutmayin.
- Standartlastirin: Basarili uygulamalari standart is prosedurune (SOP) donusturun.
Sik Yapilan Hatalar
- Sadece hiz artirmaya odaklanmak: SMED, isciyi daha hizli calistirmak degildir. Yontemi degistirmektir.
- Yatirim gerektiren cozumleri one almak: Once sifir maliyetli iyilestirmeler (ic-dis ayrim) yapilmali, teknik yatirimlar sonra gelmelidir.
- Ic-dis ayrimini atlayarak dogrudan teknik cozumlere gecmek: Adim 1 yapilmadan Adim 2 ve 3'e gecilmemelidir.
- Surdurulebilirligi saglamamak: SMED bir seferlik proje degildir, standart hale getirilmelidir.
- Tek bir makinede takilip kalmak: Pilot basaridan sonra yayilim plani olusturulmalidir.
Sektorlere Gore SMED Uygulama Alanlari
SMED, kalip degisiminin otesinde, herhangi bir gecis (changeover) sureci icin uygulanabilir:
| Sektor | Uygulama Alani | Tipik Kazanim |
|---|---|---|
| Otomotiv | Pres kalip degisimi, kaynak fiksturu degisimi | %80-95 setup azalimi |
| Plastik Enjeksiyon | Kalip degisimi, renk degisimi | %70-90 setup azalimi |
| Gida Uretimi | Urun gecisi, ambalaj degisimi, CIP temizlik | %50-70 setup azalimi |
| Ilac Sanayi | Hat temizligi ([line clearance](/blog/line-clearance-egitimi-uretim-hatti-temizligi "Line Clearance Eğitimi: Üretim Hattı Temizliği ve GMP Uyumluluğu")), urun gecisi | %40-60 setup azalimi |
| Metal Isleme | CNC takim degisimi, fiksturu degisimi | %60-85 setup azalimi |
| Matbaa/Ambalaj | Renk degisimi, bobbin degisimi | %50-80 setup azalimi |
| Tekstil | Desen degisimi, iplik degisimi | %40-70 setup azalimi |
SMED Projesi Nasil Baslatilir?
Bir SMED projesi baslatmak icin onerilen yol haritasi:
- Hedef makine secimi: OEE'si dusuk, degisim sikligi yuksek ve darboğaz olan makineyi secin.
- Ekip olusturma: Operatorler, proses muhendisi, bakim teknisyeni ve yalin uzmanindan olusan 4-6 kisilik bir ekip kurun.
- Mevcut durum analizi (Adim 0): 2-3 farkli setup'i video ile kaydedin ve surelerini olcun.
- Kaizen workshop (3-5 gun): Ekip olarak 4 SMED adimini uygulayin.
- Pilot uygulama: Iyilestirmeleri hemen hayata gecirin ve sonuclari olcun.
- Standardizasyon: Basarili yontemi SOP haline getirin, egitim verin.
- Yayilim: Diger makinelere ve hatlara genisletin.
Sikca Sorulan Sorular (FAQ)
SMED nedir ve ne ise yarar?
SMED (Single Minute Exchange of Die), uretim makinelerinde kalip veya takim degisim surelerini 10 dakikanin altina indirmeyi hedefleyen sistematik bir yalin uretim teknigidir. Setup surelerini azaltarak uretim esnekligini arttirir, stok maliyetlerini dusurur ve genel ekipman etkinligini (OEE) yukseltir.
SMED'in 4 adimi nelerdir?
SMED 4 adimdan olusur: (0) Mevcut durumun video ve kronometreyle analizi, (1) Ic ve dis setup islemlerinin ayrilmasi, (2) Ic setup islemlerinin teknik cozumlerle dis setup'a donusturulmesi, (3) Tum setup islemlerinin basitlestirilmesi, standartlastirilmasi ve paralellestirilmesi.
Ic setup ve dis setup arasindaki fark nedir?
Ic setup (internal setup), makinenin durmus olmasi gereken islemlerdir; ornegin kalibin fiziksel olarak degistirilmesi. Dis setup (external setup), makine calisirken yapilabilecek islemlerdir; ornegin yeni kalibin depodan getirilmesi ve hazirlanmasi. SMED'in temel stratejisi, mumkun oldugunca cok islemi dis setup'a tasimaktir.
SMED sadece kalip degisiminde mi uygulanir?
Hayir. SMED'in adi "kalip degisimi" icerse de, herhangi bir gecis (changeover) surecine uygulanabilir. Gida sektorunde urun gecisi, ilac sanayinde hat temizligi, matbaada renk degisimi, CNC tezgahlarinda takim degisimi gibi farkli alanlarda basariyla kullanilmaktadir.
SMED ile setup suresi ne kadar azaltilabilir?
Tipik bir SMED uygulamasinda setup sureleri %50 ile %95 arasinda azaltilabilir. Ilk adim olan ic-dis setup ayrimi bile tek basina %30-50 iyilesme saglayabilir. Toyota'nin ünlü orneginde pres kalip degisimi 4 saatten 3 dakikaya indirilmistir.
SMED uygulamak icin buyuk yatirim gerekir mi?
Ilk iki adim (mevcut durum analizi ve ic-dis ayrim) neredeyse sifir maliyetle uygulanabilir. Bu adimlar bile %30-50 iyilesme saglayabilir. Teknik cozumler (hizli baglanti elemanlari, ray sistemleri vb.) icin belirli bir yatirim gerekebilir, ancak geri donus suresi genellikle 3-6 ay gibi kisa bir suredir.
SMED ve Lean Manufacturing (Yalin Uretim) iliskisi nedir?
SMED, Yalin Uretim'in temel araclarindan biridir. Kucuk parti uretimi, Kanban sistemi, Tam Zamaninda Uretim (JIT) ve deger akis optimizasyonu gibi yalin prensiplerin hayata gecirilebilmesi icin dusuk setup sureleri on kosuldur. SMED olmadan gercek anlamda yalin uretim yapmak mumkun degildir.
SMED projesini kim yonetmelidir?
SMED projesi, genellikle bir yalin uretim uzmani veya proses muhendisi liderliginde, operatorler, bakim teknisyenleri ve uretim planlama ekibinin katilimiyla yurutulur. Operatorlerin aktif katilimi basari icin kritik oneme sahiptir cunku setup surecini en iyi bilen onlardir.
SMED, Shigeo Shingo'nun yarim yuzyili askin suredir uretim dunyasina hediye ettigi en guclu yalin araclardan biridir. Basit bir gozlemle baslayan bu metodoloji -- "Makine dururken yapilan islerin bir kismi aslinda makine calisirken de yapilabilir" -- uretim isletmelerine devrimsel kazanimlar sunmaktadir.
Setup surelerinin radikal olarak azaltilmasi, sadece makinenin daha verimli kullanilmasi anlamina gelmez. Kucuk partilerle uretim yapabilme becerisi, stok azalimi, musteri taleplerine hizli yanit verme kapasitesi ve maliyet avantaji gibi zincirleme faydalar saglar.
SMED'in en buyuk gucu, goreceli olarak dusuk yatirimla yuksek getiri saglamasidir. Ic ve dis setup ayrimi gibi basit ama etkili adimlarla bile %30-50 iyilesme elde edilebilir. Teknik cozumlerle bu oran %90'larin uzerine cikabilir.
Gununuzde rekabet avantaji, buyuk partilerle ucuza uretmekten degil, kucuk partilerle hizli ve esnek uretim yapabilmekten gecmektedir. SMED, bu donusumun anahtaridir.
