Farmakopeler Rehberi
Farmakope, ilaçların, ilaç hammaddelerinin ve yardımcı maddelerin kalite standartlarını belirleyen resmi referans kaynaklarıdır. Tanımlama, saflık, miktar tayini ve test yöntemlerini içerir. Farmasötik endüstri için yasal bağlayıcı referanslardır.
Neden önemli? Farmakopeler, ilaç kalitesinin evrensel standardıdır. Düzenleyici onay için ürünlerin farmakope monograflarına uyumu zorunludur.
Başlıca Farmakopeler
1. USP (United States Pharmacopeia)
Yayınlayan: United States Pharmacopeial Convention
Kapsam:
- ABD pazarı için resmi standart
- FDA tarafından tanınır
- İlaç, biyolojik ürün, tıbbi cihaz, gıda takviyesi
Yapısı:
- General Chapters <1-999>: Zorunlu testler ve prosedürler
- General Chapters <1000-1999>: Bilgilendirici bölümler
- Monograflar: Spesifik madde/ürün standartları
- Reagents/Reference Standards: Reaktif ve standartlar
Önemli General Chapter'lar:
| Chapter | Konu |
|---|---|
| <1> | Enjektabl preparatlar |
| <61> | Mikrobiyolojik inceleme (non-steril) |
| <62> | Belirli mikroorganizma testleri |
| <71> | Sterilite testi |
| <85> | Bakteriyel endotoksin testi |
| <467> | Kalıntı solventler |
| <621> | Kromatografi |
| <711> | Çözünme testi |
| <797> | Steril bileşik hazırlama |
| <1225> | Validasyon |
2. Ph. Eur. (European Pharmacopoeia)
Yayınlayan: EDQM (European Directorate for the Quality of Medicines)
Kapsam:
- Avrupa Konseyi üye ülkeleri
- EMA tarafından referans alınır
- AB mevzuatında zorunlu
Yapısı:
- General Notices: Genel kurallar
- General Chapters (2.x.x): Test yöntemleri
- General Monographs: Genel gereksinimler
- Individual Monographs: Spesifik maddeler
Önemli Bölümler:
| Bölüm | Konu |
|---|---|
| 2.2 | Fiziksel ve fiziko-kimyasal yöntemler |
| 2.4 | Limit testleri |
| 2.6 | Biyolojik testler |
| 2.7 | Biyolojik tayin |
| 2.9 | Farmasötik teknoloji testleri |
| 5.1.4 | Mikrobiyolojik kalite |
3. BP (British Pharmacopoeia)
Yayınlayan: MHRA (İngiltere)
Özellikler:
- İngiltere için resmi standart
- Ph. Eur. ile büyük ölçüde harmonize
- Ek ulusal monograflar
4. JP (Japanese Pharmacopoeia)
Yayınlayan: PMDA (Japonya)
Özellikler:
- Japonya pazarı için zorunlu
- ICH harmonizasyonuna katılım
- İngilizce çevirisi mevcut
Farmakope Karşılaştırması
| Özellik | USP | Ph. Eur. | JP |
|---|---|---|---|
| Yayınlayan | USP Convention | EDQM | PMDA |
| Güncelleme | Sürekli (online) | Yılda 3 supplement | Periyodik |
| Dil | İngilizce | İngilizce/Fransızca | Japonca/İngilizce |
| Yasal statü | FDA tanınır | AB zorunlu | Japonya zorunlu |
| Format | Chapter/Monograph | Chapter/Monograph | Bölüm/Monograph |
ICH Kılavuzları
ICH Nedir?
ICH (International Council for Harmonisation), farmasötik düzenleyiciler ve endüstrinin teknik gereksinimleri harmonize etmek için oluşturduğu uluslararası kuruluştur.
Üyeler:
- FDA (ABD)
- EMA (Avrupa)
- PMDA (Japonya)
- Swissmedic (İsviçre)
- Health Canada
- ANVISA (Brezilya)
- Endüstri temsilcileri
ICH Kılavuz Kategorileri
Q Serisi - Kalite:
| Kılavuz | Konu |
|---|---|
| Q1A-E | Stabilite testleri |
| Q2 | Analitik validasyon |
| Q3A-D | Safsızlıklar |
| Q5A-E | Biyoteknolojik ürün kalitesi |
| Q6A-B | Spesifikasyonlar |
| Q7 | API GMP |
| Q8 | Farmasötik geliştirme |
| Q9 | Kalite risk yönetimi |
| Q10 | Farmasötik kalite sistemi |
| Q11 | API geliştirme ve üretimi |
| Q12 | Yaşam döngüsü yönetimi |
| Q14 | Analitik prosedür geliştirme |
Temel ICH Kılavuzları
ICH Q2 - Analitik Validasyon
Validasyon parametreleri:
- Özgüllük (Specificity)
- Doğrusallık (Linearity)
- Aralık (Range)
- Doğruluk (Accuracy)
- Kesinlik (Precision)
- Tespit limiti (LOD)
- Tayin limiti (LOQ)
- Sağlamlık (Robustness)
ICH Q3D - Elementel Safsızlıklar
Metal sınıflandırması:
| Sınıf | Metaller | PDE Limiti |
|---|---|---|
| 1 | As, Cd, Hg, Pb | En düşük limitler |
| 2A | Co, Ni, V | Oral: değerlendirme gerekli |
| 2B | Ag, Au, Ir, Os, Pd, Pt, Rh, Ru, Se, Tl | Risk bazlı |
| 3 | Ba, Cr, Cu, Li, Mo, Sb, Sn | Yüksek PDE |
ICH Q1A-E - Stabilite
Stabilite koşulları:
| Çalışma | Sıcaklık | Nem | Süre |
|---|---|---|---|
| Uzun dönem | 25°C±2°C | 60%±5% | 12-36 ay |
| Hızlandırılmış | 40°C±2°C | 75%±5% | 6 ay |
| Ara | 30°C±2°C | 65%±5% | 12 ay |
| Işık | ICH Q1B | - | Tek zaman |
FDA Gereksinimleri
FDA Düzenleyici Çerçeve
Temel mevzuat:
- Federal Food, Drug, and Cosmetic Act (FD&C Act)
- 21 CFR Parts 210, 211 (GMP)
- 21 CFR Part 11 (Elektronik kayıt)
FDA Kılavuz Dokümanları
Önemli kılavuzlar:
| Kılavuz | Konu |
|---|---|
| Process Validation | Proses validasyonu |
| OOS Investigation | OOS araştırması |
| Data Integrity | Veri bütünlüğü |
| Analytical Procedures | Analitik prosedürler |
| Container Closure | Ambalaj sistemi |
FDA Denetim Odakları
Warning letter'larda yaygın konular:
- Veri bütünlüğü ihlalleri
- OOS araştırma eksiklikleri
- Validasyon yetersizlikleri
- Kontaminasyon kontrol eksikliği
- Dokümantasyon hataları
EMA Gereksinimleri
EMA Düzenleyici Çerçeve
Temel mevzuat:
- Directive 2001/83/EC
- Regulation (EC) No 726/2004
- EU GMP (EudraLex Volume 4)
EMA Kılavuzları
Kalite kılavuzları:
- Quality of Medicines Q&A
- Stability testing
- Specifications and control tests
- Process validation
- Pharmaceutical development
EU GMP Annex'ler
| Annex | Konu |
|---|---|
| Annex 1 | Steril ürünlerin üretimi |
| Annex 2 | Biyolojik ürünler |
| Annex 11 | Bilgisayarlı sistemler |
| Annex 15 | Kalifikasyon ve validasyon |
| Annex 17 | Parametrik serbest bırakma |
WHO Kılavuzları
WHO Prequalification
Kapsam:
- Gelişmekte olan ülkeler için ilaç kalitesi
- UN ajanslarına tedarik
- Prequalification programı
WHO TRS (Technical Report Series):
- GMP kılavuzları
- Validasyon gereksinimleri
- Stabilite testleri
- Biyoeşdeğerlik
Size Uygun Eğitimi Bulun
Bireysel mi yoksa kurumsal mı eğitim arıyorsunuz?
Harmonizasyon Zorlukları
Farmakopeler Arası Farklar
Yaygın farklılıklar:
- Test yöntemleri
- Spesifikasyon limitleri
- Referans standartlar
- Terminoloji
Örnek - Çözünme testi:
| Parametre | USP | Ph. Eur. |
|---|---|---|
| Aparatlar | 1-7 | 1-4 |
| Q değeri | Farklı olabilir | Farklı olabilir |
| Ortam hacmi | Değişken | Değişken |
| Kabul kriterleri | Farklı | Farklı |
PDG (Pharmacopoeial Discussion Group)
Amaç: USP, Ph. Eur. ve JP arasında harmonizasyon
Harmonize edilen alanlar:
- General chapters
- Yardımcı madde monografları
- Terminoloji
Farmakope Uyumu
Ürün Geliştirmede Farmakope Seçimi
Kriterler:
- Hedef pazar (ABD, AB, Japonya, global)
- Düzenleyici gereksinimler
- Hammadde tedarikçi uyumu
- Referans standart erişimi
Çoklu Farmakope Uyumu
Strateji:
- En katı standardı seçme
- Harmonize bölümlere öncelik
- Farklılıkları dokümante etme
- Gerekirse ek test yapma
İlgili Kariyer Pozisyonları
1. Düzenleyici İşler Uzmanı (Regulatory Affairs)
Görevler:
- Ruhsatlandırma dosyası hazırlama
- Farmakope uyumu değerlendirme
- Düzenleyici güncellemeleri takip
- Otorite ile iletişim
Aranan yetkinlikler:
- Eczacılık veya kimya derecesi
- Düzenleyici bilgi
- Farmakope uzmanlığı
- Dokümantasyon becerisi
2. Kalite Kontrol Yöneticisi
Görevler:
- Farmakope metodlarının uygulanması
- Spesifikasyon belirleme
- Metot validasyonu/transferi
- Düzenleyici denetim hazırlığı
Aranan yetkinlikler:
- Analitik kimya uzmanlığı
- GMP deneyimi
- Farmakope bilgisi
- Liderlik
