Batch Kayıtları Nedir?

Batch kayıtları (parti kayıtları), bir ilaç veya tıbbi ürün partisinin üretim sürecini baştan sona belgeleyen kritik GMP dokümanlarıdır. Her bir parti için hammaddelerden son ürüne kadar tüm adımlar, parametreler, kontroller ve onaylar bu kayıtlarda yer alır.

Neden kritik? Batch kayıtları, ürünün spesifikasyonlara uygun üretildiğinin kanıtıdır. Bir kalite sorunu veya geri çekme durumunda izlenebilirlik sağlar. Düzenleyici denetimlerde en çok incelenen dokümanlar arasındadır.

Batch Kayıtlarının Türleri

Master Batch Record (MBR)

Ana Parti Kaydı, bir ürünün üretim sürecinin onaylanmış şablonudur. Tüm partiler için referans niteliğindedir.

MBR içeriği:

Ürün adı, kodu ve formu
Parti büyüklüğü (formül miktarları)
Kullanılacak hammadde ve ambalaj malzemesi listesi
Ekipman listesi
Üretim talimatları (adım adım)
Proses parametreleri ve kabul kriterleri
In-process kontroller
Numune alma talimatları
Kritik kontrol noktaları
Verim hesaplamaları

MBR onay süreci:

Ürün geliştirme tarafından hazırlanır
Üretim, kalite kontrol ve kalite güvence tarafından gözden geçirilir
Kalite güvence tarafından onaylanır
Değişiklik kontrolü ile güncellenir

Batch Production Record (BPR)

Parti Üretim Kaydı, MBR'nin her parti için doldurulmuş ve imzalanmış kopyasıdır. Gerçek üretim verilerini içerir.

BPR'de kaydedilen bilgiler:

Parti numarası
Üretim tarihleri (başlangıç-bitiş)
Kullanılan hammadde parti numaraları
Gerçek tartım miktarları
Ölçülen proses parametreleri
In-process kontrol sonuçları
Verim hesaplamaları (gerçek)
Sapmalar ve düzeltici işlemler
Personel imzaları
Hat temizliği onayı (line clearance)

Batch Packaging Record (BPaR)

Ambalajlama Parti Kaydı, ambalajlama işlemlerini belgeler.

BPaR içeriği:

Ambalaj malzemesi parti numaları
Etiket uzlaştırma (label reconciliation)
Ambalajlama ekipman ayarları
In-process kontroller (görsel, ağırlık, barkod)
Reddedilen birimler
Son ürün miktarı

GMP Gereksinimleri

EU GMP Beklentileri

EU GMP Chapter 4 (Documentation), batch kayıtları için gereksinimleri tanımlar:

Temel gereksinimler:

Her parti için ayrı BPR oluşturulmalı
MBR'nin mevcut onaylı versiyonu kullanılmalı
Tüm adımlar tamamlandığında imzalanmalı
Düzeltmeler tek çizgi ile, tarih ve imza ile yapılmalı
Veriler silinmemeli, üzeri kapatılmamalı
Boş alanlar çizgi ile kapatılmalı

FDA 21 CFR Part 211

FDA'nın Current Good Manufacturing Practice (cGMP) düzenlemeleri:

Subpart J - Records and Reports:

Bölüm	Gereksinim
§211.186	Master production and control records
§211.188	Batch production and control records
§211.192	Production record review
§211.194	Laboratory records

§211.188 gereksinimleri:

Üretim tarihi ve saati
Her önemli adımı yapan ve kontrol eden personel tanımlaması
Kullanılan bileşen ve malzeme miktarları
In-process ve laboratuvar kontrol sonuçları
Ekipman ve hatların tanımlanması
Verim kayıtları

Batch Kaydı Hazırlama

MBR Hazırlama Adımları

1. Ürün bilgilerinin derlenmesi:

Formülasyon
Üretim prosesi (valide edilmiş)
Spesifikasyonlar
Analiz yöntemleri

2. Taslak hazırlama:

Şablon formatının belirlenmesi
Adım adım talimatların yazılması
Parametre aralıklarının tanımlanması
Kontrol noktalarının belirlenmesi

3. Gözden geçirme:

Teknik doğruluk
GMP uyumluluğu
Veri bütünlüğü gereksinimleri
Pratik uygulanabilirlik

4. Onay ve yayınlama:

İlgili departman onayları
Kalite güvence final onayı
Doküman kontrol sistemine kayıt
Personel eğitimi

BPR Doldurma İlkeleri

Genel kurallar:

Konu	Doğru Uygulama	Yanlış Uygulama
Kayıt zamanı	İşlem yapılırken	Sonradan topluca
Kalem türü	Silinmez mavi/siyah kalem	Kurşun kalem, kırmızı kalem
Düzeltme	Tek çizgi + tarih + imza	Daksil, kazıma, üstüne yazma
Boş alan	Çizgi veya N/A	Boş bırakma
İmza	Her adım sonrası	Topluca en sonda

Veri Bütünlüğü ve Batch Kayıtları

Batch kayıtları veri bütünlüğünün kritik bir parçasıdır.

ALCOA+ Uygulaması

İlke	Batch Kaydı Uygulaması
Attributable	Her giriş imzalı ve tarihli
Legible	Okunabilir el yazısı veya baskı
Contemporaneous	İşlem anında kayıt
Original	Orijinal BPR saklanır
Accurate	Doğru değerler, doğru hesaplamalar
Complete	Tüm alanlar doldurulmuş
Consistent	MBR ile tutarlı
Enduring	Uygun koşullarda arşivleme
Available	Denetim için erişilebilir

Elektronik Batch Kayıtları (EBR)

Modern tesislerde kağıt batch kayıtları yerini elektronik sistemlere bırakmaktadır.

EBR avantajları:

Otomatik veri yakalama (tartım, sensörler)
Gerçek zamanlı hata kontrolü
Audit trail
Exception-based review
Azaltılmış transkripsiyon hatası
Hızlı parti serbest bırakma

EBR validasyon gereksinimleri:

21 CFR Part 11 uyumluluğu
Elektronik imza
Audit trail fonksiyonelliği
Veri yedekleme ve kurtarma
Erişim kontrolü

İlaç Sektörü

İlaç Sektöründe Kariyer Yolculuğun

GMP, GLP, validasyon süreçleri ve regülasyon gereksinimlerini uygulamalı eğitimlerle öğrenin. FDA, EMA ve TİTCK standartlarında uzmanlaşın.

Eğitimleri Keşfet

GMP & GLP

İyi üretim ve laboratuvar uygulamaları

CTD/eCTD Dosyalama

İlaç ruhsatlandırma dosya hazırlığı

Validasyon Süreçleri

Proses, temizlik ve analitik validasyon

FDA & EMA Regülasyonları

Uluslararası ilaç düzenlemeleri

Batch Record Review

Üretim Sırasında Review

In-process kontroller:

Kritik parametrelerin anlık kontrolü
Sapma durumunda eskalasyon
İkinci kişi doğrulaması

Hat temizliği (Line Clearance):

Önceki partiden malzeme kalıntısı kontrolü
Doğru etiket ve malzeme kontrolü
Ekipman temizlik onayı
İmzalı onay formu

Parti Serbest Bırakma Review

QA review kapsamı:

Tüm adımların tamamlanması
İmzaların eksiksizliği
Parametre aralıklarına uyum
In-process kontrol sonuçları
Verim hesaplamaları
Sapmalar ve CAPA'lar
Laboratuvar sonuçları

Review by Exception: Risk bazlı yaklaşımla sadece kritik parametrelerin ve sapmaların detaylı incelenmesi.

Sapmalar ve Değişiklikler

Sapma Yönetimi

Batch kaydında planlanan değerlerden sapma olduğunda:

Sapma türleri:

Proses parametresi sapması
Verim sapması
Prosedür sapması
Ekipman arızası
Çevresel koşul sapması

Sapma kaydı içeriği:

Sapmanın açıklaması
Tespit zamanı ve kişisi
Potansiyel etki değerlendirmesi
Alınan acil önlemler
Kök neden analizi
Düzeltici ve önleyici faaliyetler
Parti üzerindeki etki kararı

MBR Değişiklik Kontrolü

Master Batch Record değişikliği formal değişiklik kontrolü gerektirir:

Değişiklik kategorileri:

Kategori	Örnekler	Gereksinim
Minor	Yazım hatası düzeltme	QA onayı
Major	Proses parametresi değişikliği	Validasyon + Düzenleyici etki değerlendirmesi
Critical	Formül değişikliği	Stabilite çalışması + Düzenleyici başvuru

Arşivleme ve Saklama

Saklama Süreleri

Doküman Türü	Minimum Saklama Süresi
BPR	Ürün son kullanma tarihi + 1 yıl (veya 5 yıl, hangisi uzunsa)
MBR	Süresiz (veya ürün üretimde olduğu sürece)
Validasyon dokümanları	Ekipman/proses kullanımda olduğu sürece