MTBF Nedir? Arızalar Arası Ortalama Sure ve Guvenilirlik Gostergeleri Rehberi

MTBF (Mean Time Between Failures - Arızalar Arası Ortalama Sure), tamir edilebilir bir sistemin ardışık arızaları arasında gecen ortalama sureyi ifade eden temel guvenilirlik metrigidir. Savunma sanayisinden otomotive, enerji sektorunden tibbi cihaz uretimine kadar pek cok alanda ekipman guvenilirliginin olculebilir hale getirilmesinde kullanılır.

Guvenilirlik muhendisligi alanında MTBF tek basına yeterli degildir. MTTF (Mean Time To Failure - Arızaya Kadar Ortalama Sure), MTTR (Mean Time To Repair - Ortalama Tamir Suresi) ve kullanılabilirlik (availability) gibi metriklerle birlikte degerlendirildiginde ekipman performansı hakkında butunsel bir tablo olusturur.

Bu kapsamlı rehberde MTBF tanimı, formulu ve hesaplama orneklerini, MTTF ve MTTR ile farklarını, kuvet egrisi (bathtub curve), Weibull dagılımı, arıza oranı kavramlarını ve TPM ile ongorucu bakım (predictive maintenance) baglantısını detaylı olarak inceleyecegiz.

---

MTBF Tanımı ve Onemi

MTBF Ne Anlama Gelir?

MTBF (Mean Time Between Failures), tamir edilebilir (repairable) bir sistemde iki ardışık arıza arasında gecen ortalama calışma suresini olcer. Birim genellikle saat olarak ifade edilir. Ornegin bir endustriyel motorun MTBF degeri 5.000 saat ise, bu motor ortalama olarak her 5.000 saatte bir arıza yapması beklenir.

Onemli bir ayrım: MTBF, bir ekipmanın kesinlikle o kadar sure calışacagını garanti etmez. Istatistiksel bir ortalamadır ve planlama amacıyla kullanılır. Bir motorun MTBF degeri 5.000 saat olsa bile 2.000 saatte de 8.000 saatte de arıza yapabilir.

MTBF Neden Onemlidir?

Kullanım Alanı	MTBF'nin Rolu
Bakım planlama	Onleyici bakım aralıklarının belirlenmesi
Tasarım karşılaştırma	Alternatif bileşenlerin guvenilirlik kıyaslaması
Maliyet analizi	Arıza kaynaklı duruş maliyetlerinin tahmini
SLA sozleşmeleri	Servis duzeyi anlaşmalarında hedef belirleme
Yedek parca yonetimi	Stok miktarı ve sipariş zamanlaması planlaması
Musteriye taahhut	Garanti suresi ve guvenilirlik vaadlerinin dayanagı

MTBF, ozellikle havacılık (AS9100), otomotiv (IATF 16949), medikal cihaz (ISO 13485) ve savunma sanayi gibi yuksek guvenilirlik gerektiren sektorlerde zorunlu bir tasarım ve kalifikasyon parametresidir.

---

MTBF Formulu ve Hesaplama

Temel MTBF Formulu

MTBF hesaplaması oldukca basittir:

MTBF = Toplam Calışma Suresi / Toplam Arıza Sayısı

Burada:

• Toplam Calışma Suresi: Ekipmanın fiili olarak calıştıgı toplam sure (arıza ve tamir sureleri haric)
• Toplam Arıza Sayısı: Belirli bir donemde gerceklesen arıza adedi

Hesaplama Ornegi 1: Tek Ekipman

Bir CNC tezgahı 12 aylık donemde toplam 4.800 saat calışmış ve bu surede 6 kez arıza yapmıştır.

MTBF = 4.800 saat / 6 arıza = 800 saat

Bu sonuca gore tezgah ortalama her 800 saatte bir arıza yapmaktadır. 8 saatlik vardiyalarla calışıldıgında yaklaşık her 100 iş gununde bir arıza beklenir.

Hesaplama Ornegi 2: Birden Fazla Ekipman

Bir uretim hattında 5 adet aynı modelden pompa calışmaktadır. 6 aylık donemde:

Pompa	Calışma Suresi (saat)	Arıza Sayısı
Pompa 1	4.200	2
Pompa 2	4.100	3
Pompa 3	4.300	1
Pompa 4	3.900	4
Pompa 5	4.000	2

Toplam Calışma Suresi = 4.200 + 4.100 + 4.300 + 3.900 + 4.000 = 20.500 saat
Toplam Arıza Sayısı = 2 + 3 + 1 + 4 + 2 = 12
MTBF = 20.500 / 12 = 1.708 saat

Bu pompa modelinin MTBF degeri yaklaşık 1.708 saat olarak hesaplanmıştır.

Arıza Oranı (Failure Rate) ile Ilişki

Arıza oranı (lambda, λ), MTBF'nin tersidir:

λ = 1 / MTBF

Yukarıdaki CNC orneginde:

λ = 1 / 800 = 0,00125 arıza/saat

Bu deger, her saatte %0,125 olasılıkla arıza meydana gelebilecegini gosterir. Arıza oranı, ozellikle seri ve paralel sistem guvenilirlik hesaplamalarında kritik bir girdi parametresidir.

---

MTTF Nedir? Tamir Edilemeyen Sistemler

MTTF Tanımı

MTTF (Mean Time To Failure - Arızaya Kadar Ortalama Sure), tamir edilemeyen (non-repairable) bilesenlerin ilk arızaya kadar gecen ortalama calışma suresini ifade eder. Bir lamba, tek kullanımlık filtre, sarf parca veya yedegi olmayan bir elektronik bileşen gibi parcalar icin kullanılır.

MTTF Formulu

MTTF = Toplam Calışma Suresi / Toplam Birim Sayısı

MTTF Hesaplama Ornegi

100 adet LED lamba teste konulmuş ve tamamı arızalanıncaya kadar izlenmiştir. Tumunun toplam calışma suresi 5.000.000 saat olarak kaydedilmiştir.

MTTF = 5.000.000 / 100 = 50.000 saat

Bu LED lambaların MTTF degeri 50.000 saattir; yani bir lambanın ortalama 50.000 saat calışması beklenir.

MTBF ve MTTF Arasındaki Fark

MTBF ve MTTF sıklıkla birbirine karıştırılır. En temel fark:

• MTBF: Tamir edilebilir sistemler icin kullanılır. Arıza sonrası tamir edilir ve tekrar calışmaya başlar.
• MTTF: Tamir edilemeyen bileşenler icin kullanılır. Arıza = omur sonu demektir.

Pratik hayatta bazı standartlar (ornegin MIL-HDBK-217) MTBF terimini her iki durumu kapsayacak sekilde kullansa da, teknik dogru kullanım yukarda acıklandıgı gibidir.

---

MTTR Nedir? Ortalama Tamir Suresi

MTTR Tanımı

MTTR (Mean Time To Repair - Ortalama Tamir Suresi), bir arıza meydana geldikten sonra ekipmanın tekrar calışır hale getirilmesi icin gecen ortalama sureyi olcer. MTTR, bakım ekibinin etkinligini ve yedek parca bulunabilirligini dogrudan yansıtır.

MTTR Formulu

MTTR = Toplam Tamir Suresi / Toplam Arıza Sayısı

MTTR Hesaplama Ornegi

Bir konveyor sistemi yıl icerisinde 8 kez arızalanmıştır. Her arızanın tamir suresi:

Arıza No	Tamir Suresi (saat)
1	2,5
2	1,0
3	4,0
4	1,5
5	3,0
6	0,5
7	2,0
8	1,5

Toplam Tamir Suresi = 2,5 + 1,0 + 4,0 + 1,5 + 3,0 + 0,5 + 2,0 + 1,5 = 16 saat
MTTR = 16 / 8 = 2 saat

Bu sistem icin MTTR 2 saattir; yani arıza başına ortalama 2 saat tamir suresi gerekmektedir.

MTTR'yi Iyileştirmenin Yolları

• Arıza tespit sistemlerini (alarm, sensör) geliştirmek
• Bakım teknisyenlerinin egitim duzeyini artırmak
• Kritik yedek parcaları sahada hazır bulundurmak
• Standart arıza giderme prosedurlerini (SOP) oluşturmak
• CMMS (Computerized Maintenance Management System) yazılımı kullanmak

---

MTBF, MTTF ve MTTR Karşılaştırma Tablosu

Ozellik	MTBF	MTTF	MTTR
Acılım	Mean Time Between Failures	Mean Time To Failure	Mean Time To Repair
Turkce	Arızalar Arası Ortalama Sure	Arızaya Kadar Ortalama Sure	Ortalama Tamir Suresi
Uygulandıgı Sistem	Tamir edilebilir	Tamir edilemeyen	Tamir edilebilir
Ne Olcer?	Iki arıza arası calışma suresi	Ilk arızaya kadar calışma suresi	Arızayı giderme suresi
Yuksek Deger	Iyi (daha guvenilir)	Iyi (daha uzun omur)	Kotu (tamir uzun suruyor)
Dusuk Deger	Kotu (sık arıza)	Kotu (kısa omur)	Iyi (hızlı tamir)
Ornek	Endustriyel motor, kompressor	LED lamba, sigorta, pil	Herhangi bir tamir edilebilir ekipman
Formul	Toplam Calışma / Arıza Sayısı	Toplam Calışma / Birim Sayısı	Toplam Tamir Suresi / Arıza Sayısı

---

Kullanılabilirlik (Availability) Hesabı

Availability Formulu

Kullanılabilirlik, bir ekipmanın talep edildigi anda calışır durumda olma olasılıgıdır. MTBF ve MTTR'nin birleşiminden hesaplanır:

Availability (A) = MTBF / (MTBF + MTTR)

Hesaplama Ornegi

Bir enjeksiyon kalıplama makinesi icin:

• MTBF = 500 saat
• MTTR = 4 saat

A = 500 / (500 + 4) = 500 / 504 = 0,9921 = %99,21

Availability Duzeylerinin Karşılaştırması

Availability Duzeyi	Yıllık Duruş Suresi	Tipik Uygulama
%99 (iki 9)	87,6 saat (~3,65 gun)	Genel uretim ekipmanı
%99,9 (uc 9)	8,76 saat	Kritik uretim hatları
%99,99 (dort 9)	52,6 dakika	Veri merkezleri, telekomunkasyon
%99,999 (beş 9)	5,26 dakika	Havacılık, nukleer, sağlık altyapısı

Yuksek availability elde etmek icin iki yol vardır: ya MTBF artırılır (daha az arıza) ya da MTTR dusurulur (daha hızlı tamir). Pratikte her ikisi birlikte iyileştirilir.

---

Kuvet Egrisi (Bathtub Curve) ve Arıza Oranı

Kuvet Egrisi Nedir?

Kuvet egrisi (bathtub curve), bir ekipmanın yaşam dongusundeki arıza oranını zamana karşı gosteren karakteristik egridir. Adını, bir kuvetin kesitine benzeyen şeklinden alır. Uc temel bolgeden oluşur.

Kuvet Egrisinin Uc Bolgesi

Bolge	Adı	Arıza Oranı	Sure	Tipik Nedenler
Bolge 1	Erken Arıza Donemi (Infant Mortality)	Azalan	Yaşam dongusunun başı	Uretim hataları, malzeme kusurları, montaj hataları, yetersiz kalite kontrol
Bolge 2	Yararlı Omur Donemi (Useful Life)	Sabit (dusuk)	Yaşam dongusunun ortası	Rastgele arızalar, harici etkenler, beklenmeyen yuk koşulları
Bolge 3	Aşınma Donemi (Wear-out)	Artan	Yaşam dongusunun sonu	Yorgunluk, korozyon, aşınma, malzeme yaslanması

Bolge 1: Erken Arıza Donemi (Infant Mortality)

Ekipmanın ilk calıştırıldıgı donemdir. Arıza oranı yuksek başlar ve zamanla azalır. Genellikle ilk haftalar veya ayları kapsar. Nedenleri arasında uretim hataları, yetersiz kalite kontrol, montaj sorunları ve malzeme kusurları bulunur.

Onlemler:

• Burn-in testi (urun sevk oncesi stres testi)
• Kabul testleri ve muayene
• Sıkı kalite kontrol prosedurlerinin uygulanması
• Tedarikci kalifikasyonu

Bolge 2: Yararlı Omur Donemi (Useful Life)

Arıza oranının nispeten sabit ve dusuk kaldıgı donemdir. Ekipmanın normal calışma omrudur. Bu bolgede arızalar rastgele olarak meydana gelir ve genellikle eksponansiyel dagılımla modellenir. MTBF hesaplamalarının en gecerli oldugu bolgedir.

Onlemler:

• Duzenli onleyici bakım (PM)
• Operasyon prosedurlerine uygunluk
• Calışma koşullarının spesifikasyon icerisinde tutulması

Bolge 3: Aşınma Donemi (Wear-out)

Ekipmanın yaşlandıgı ve arıza oranının hızla arttıgı donemdir. Mekanik parcalarda yorgunluk, lastik elemanlarda sertleşme, elektronik bilesenlerde termal bozulma gibi mekanizmalar ağırlık kazanır.

Onlemler:

• Planlı revizyon veya yenileme
• Ongorucu bakım (predictive maintenance) ile aşınma takibi
• Titreşim analizi, termal goruntuler, yag analizi
• Ekipman yenileme kararının zamanında verilmesi

---

Weibull Dagılımı ve Guvenilirlik Analizi

Weibull Dagılımı Nedir?

Weibull dagılımı, guvenilirlik muhendisliginde en yaygın kullanılan istatistiksel dagılımdır. Isveçli muhendis Waloddi Weibull tarafından 1951 yılında geliştirilmiştir. Kuvet egrisinin uc bolgesini tek bir matematiksel modelle ifade edebildigi icin tercih edilir.

Weibull Parametreleri

Weibull dagılımının iki temel parametresi vardır:

1. Sekil Parametresi (beta, β):

β Degeri	Anlam	Kuvet Egrisi Bolgesi
β < 1	Arıza oranı zamanla azalır	Bolge 1 (Erken arıza)
β = 1	Arıza oranı sabit (eksponansiyel dagılım)	Bolge 2 (Yararlı omur)
β > 1	Arıza oranı zamanla artar	Bolge 3 (Aşınma)
β ≈ 3,5	Normal dagılıma yaklaşır	Ileri aşınma

2. Olcek Parametresi (eta, η): Karakteristik omru (characteristic life) temsil eder. Birimlerin %63,2'sinin arızalanması beklenen suredir.

Weibull Analizi ile Ne Yapılır?

• Arıza modunun belirlenmesi (erken arıza mı, aşınma mı?)
• Guvenilirlik fonksiyonunun R(t) hesaplanması
• Belirli bir sure icin arızasız calışma olasılıgının tahmini
• Garanti suresi planlaması
• Onleyici bakım aralıklarının optimizasyonu

Ornegin β = 2,5 ve η = 10.000 saat olan bir bilesende, 5.000 saatte hayatta kalma (guvenilirlik) olasılıgı Weibull fonksiyonu kullanılarak hesaplanabilir.

---

Guvenilirlik Fonksiyonu ve Arızasız Calışma Olasılıgı

Eksponansiyel Dagılımda Guvenilirlik

Yararlı omur doneminde (sabit arıza oranı), guvenilirlik fonksiyonu:

R(t) = e^(-t/MTBF)

Burada:

• R(t): t suresi boyunca arızasız calışma olasılıgı
• t: hedef calışma suresi
• e: Euler sayısı (2,71828...)

Ornek Hesaplama

MTBF = 2.000 saat olan bir kontrol unitesi icin, 500 saat arızasız calışma olasılıgı:

R(500) = e^(-500/2000) = e^(-0,25) = 0,7788 = %77,88

Bu ekipmanın 500 saat boyunca arızasız calışma olasılıgı yaklaşık %78'dir.

Onemli Not: MTBF suresi kadar calışma hedeflendiginde guvenilirlik sadece %36,8 olur:

R(MTBF) = e^(-1) = 0,3679 = %36,8

Bu, sıkca yapılan bir yanlış anlamanın duzeltilmesidir: MTBF, ekipmanın "garanti suresi" degildir. MTBF kadar calışma hedeflendiginde arızasız gecme olasılıgı sadece uctebir civarındadır.

---

MTBF ve TPM (Toplam Verimli Bakım) Ilişkisi

TPM'de MTBF'nin Yeri

TPM (Total Productive Maintenance - Toplam Verimli Bakım), ekipman etkinligini maksimize etmeyi hedefleyen sistematik bir yaklaşımdır. MTBF, TPM uygulamalarında en onemli performans gostergelerinden (KPI) biridir.

TPM'in 8 diregi icerisinde MTBF'nin dogrudan ilişkili oldugu alanlar:

• Otonom Bakım (Autonomous Maintenance): Operatorlerin gunluk bakımları yaparak MTBF'yi artırması
• Planlı Bakım (Planned Maintenance): MTBF verilerine dayanarak bakım takviminin oluşturulması
• Odaklanmış Iyileştirme (Focused Improvement): Dusuk MTBF'li ekipmanların kok neden analiziyle iyileştirilmesi
• Erken Ekipman Yonetimi (Early Equipment Management): Yeni ekipman tasarımında yuksek MTBF hedeflenmesi

OEE ve MTBF Ilişkisi

OEE (Overall Equipment Effectiveness) hesaplamasında kullanılabilirlik (availability) bileşeni dogrudan MTBF ve MTTR'den etkilenir:

OEE = Kullanılabilirlik x Performans x Kalite
Kullanılabilirlik = MTBF / (MTBF + MTTR)

MTBF'nin artırılması ve MTTR'nin dusurulmesi, OEE'nin kullanılabilirlik bileşenini dogrudan iyileştirir.

---

Ongorucu Bakım (Predictive Maintenance) ve MTBF

Geleneksel ve Ongorucu Yaklaşımların Farkı

Yaklaşım	Bakım Zamanlaması	MTBF Kullanımı
Reaktif (Corrective)	Arıza oldugunda	MTBF veri toplama icin kullanılır
Onleyici (Preventive)	Sabit aralıklarla (MTBF bazlı)	MTBF'nin %70-80'inde bakım yapılır
Ongorucu (Predictive)	Ekipman durumuna gore	MTBF + sensor verileriyle optimize edilir
Preskriptif (Prescriptive)	AI onerileriyle	MTBF + ML modelleriyle karar destek

Ongorucu Bakımda MTBF Nasıl Kullanılır?

1. Baslangıc Referansı: MTBF degeri, ongorucu bakım algoritmalarının baslangıc noktasıdır
2. Anomali Tespiti: Gercek performans MTBF beklentisinden saparsa alarm uretilir
3. Kalan Faydali Omur (RUL): MTBF ve Weibull parametreleri kullanılarak kalan omur tahmini yapılır
4. Bakım Penceresi: MTBF verilerine dayanan istatistiksel modeller, optimal bakım zamanını belirler

Endustri 4.0 ve Dijital MTBF Takibi

Modern uretim tesislerinde IoT sensorleri, SCADA sistemleri ve CMMS yazılımları ile MTBF verileri gercek zamanlı olarak toplanır ve analiz edilir. Bu veriler yapay zeka ve makine ogrenmesi algoritmaları ile işlendiginde, ekipmanın ne zaman arızalanacagını onceden tahmin etmek mumkun hale gelir.

---

Pratik Uygulamalar ve Sektorel Ornekler

Otomotiv Sektoru

Otomotiv sektorunde IATF 16949 standardı kapsamında tedarikci firmalardan MTBF verileri talep edilir. Ozellikle guvenlik kritik parcalarda (fren sistemi, airbag, direksiyon) MTBF gereksinimleri son derece yuksektir. Tipik beklentiler:

• Fren sistemi bileşenleri: MTBF > 100.000 saat
• Elektronik kontrol unitesi (ECU): MTBF > 50.000 saat
• Genel mekanik parcalar: MTBF > 20.000 saat

Havacılık ve Savunma

AS9100 ve MIL-HDBK-217 standartları cercevesinde havacılık bileşenlerinin MTBF degerleri hesaplanır. Ucak motorlarında MTBF > 100.000 saat, aviyonik sistemlerde MTBF > 10.000 saat gibi degerler beklenir. Arıza oranı (FIT - Failure In Time, milyar saatte arıza sayısı) birimi yaygın kullanılır.

Tibbi Cihazlar

IEC 62366 ve ISO 14971 risk yonetimi cercevesinde tibbi cihazların guvenilirlik analizi yapılır. Yaşam destek cihazlarında (ventilatör, infuzyon pompası) MTBF gereksinimleri cok yuksektir ve arıza modlarının her birinin risk degerlendirmesi ayrı ayrı yapılır.

Enerji Sektoru

Ruzgar turbinleri, gunes panelleri ve enerji santrallerinde MTBF, yatırımın geri donus suresini dogrudan etkiler. Bir ruzgar turbininin dişli kutusu icin MTBF 20 yıl (175.000 saat) gibi degerler hedeflenir. Dusuk MTBF, yuksek bakım maliyeti ve enerji kaybı anlamına gelir.

Veri Merkezleri ve IT Altyapısı

Sunucu donanımlarında sabit disk MTBF degerleri genellikle 1-2 milyon saat arasında raporlanır. Ancak bu deger, cok sayıda diskin paralel calıştırıldıgı ortamlarda pratikte cok daha dusuk sistem MTBF'sine donusur. Bu nedenle RAID yapıları ve yedeklilik (redundancy) kullanılır.

---

MTBF Iyileştirme Stratejileri

MTBF degerini artırmak icin uygulanabilecek temel stratejiler:

Tasarım Aşamasında

• FMEA (Hata Turu ve Etkileri Analizi): Potansiyel arıza modlarını tasarım aşamasında belirleyerek onlem almak
• Derating: Bileşenleri nominal kapasitelerinin altında calıştırarak omurlerini uzatmak
• Yedeklilik (Redundancy): Kritik bileşenleri yedeklemek (aktif veya pasif yedeklilik)
• Malzeme secimi: Daha dayanıklı ve uzun omurlu malzemeler tercih etmek

Operasyon Aşamasında

• Kok neden analizi: Her arızanın kok nedenini belirleyerek tekrarını onlemek
• Operasyon koşullarının kontrolu: Sıcaklık, nem, titreşim gibi cevre koşullarını spesifikasyon icerisinde tutmak
• Operatör egitimi: Dogru kullanım ve erken uyarı işaretlerinin tanınması
• 5S ve TPM uygulamaları: Duzenli, temiz ve bakımlı calışma ortamı

Bakım Aşamasında

• Onleyici bakım (PM): MTBF verilerine dayalı periyodik bakım
• Ongorucu bakım (PdM): Titreşim, sıcaklık, yag analizi gibi tekniklerle aşınma takibi
• Yedek parca kalitesi: Orijinal veya eşdeger kalitede yedek parca kullanımı
• Bakım kayıtlarının analizi: Trendleri izleyerek proaktif karar alma

---

Seri ve Paralel Sistemlerde MTBF

Seri Sistemler

Seri baglı sistemlerde herhangi bir bileşenin arızalanması tum sistemi durdurur. Sistem MTBF degeri her zaman en zayıf bileşenden dusuktur:

1/MTBF_sistem = 1/MTBF_1 + 1/MTBF_2 + ... + 1/MTBF_n

Ornegin seri baglı uc bilesende (MTBF degerleri: 10.000, 20.000 ve 50.000 saat):

1/MTBF_sistem = 1/10.000 + 1/20.000 + 1/50.000
1/MTBF_sistem = 0,0001 + 0,00005 + 0,00002 = 0,00017
MTBF_sistem = 1/0,00017 = 5.882 saat

Sistem MTBF'si en dusuk bileşenin (10.000 saat) altında, 5.882 saat olarak hesaplanmıştır.

Paralel (Yedekli) Sistemler

Paralel sistemlerde tum bileşenlerin aynı anda arızalanması gerekir. Iki bileşenli aktif paralel sistem:

MTBF_sistem = MTBF_1 + MTBF_2 - (MTBF_1 x MTBF_2) / (MTBF_1 + MTBF_2)

Basitleştirilmiş haliyle, iki eşit bileşen icin:

MTBF_paralel = 1,5 x MTBF_tek

Yedeklilik, ozellikle havacılık ve nukleer gibi kritik uygulamalarda sistem guvenilirligini onemli olcude artırır.

---

---

MTBF, guvenilirlik muhendisliginin temel taşıdır ve ekipman performansının olculebilir, karşılaştırılabilir ve iyileştirilebilir bir metrigiyle ifade edilmesini saglar. Ancak MTBF tek basına yeterli degildir; MTTF, MTTR, kullanılabilirlik (availability), kuvet egrisi ve Weibull analizi gibi tamamlayıcı kavramlarla birlikte degerlendirildiginde anlamlı sonuclar uretir.

Etkin bir guvenilirlik yonetimi icin:

• MTBF ve MTTR verilerini duzenli olarak toplayın ve analiz edin
• Kuvet egrisi konseptini anlayarak her yasam dongusu aşamasına uygun bakım stratejisi belirleyin
• Weibull analiziyle arıza modlarını tanımlayın
• TPM felsefesini benimseyerek tum calışanları guvenilirlik iyileştirmesine dahil edin
• Ongorucu bakım teknolojileriyle geleneksel MTBF bazlı bakım planlamasını bir ust seviyeye taşıyın

Bu yaklaşımları sistematik olarak uygulayan kuruluslar, daha az duruş suresi, daha dusuk bakım maliyeti, daha yuksek uretim verimliligi ve daha rekabetci bir konumla odulendirilir.

İlgili Konular

• Güvenilirlik Modelleri Nedir?
• Önleyici ve Kestirimci Bakım Nedir?
• Weibull Analizi Nedir?
• TPM Nedir?
• OEE Nedir?
• FMEA Nedir?

Sık Sorulan Sorular

MTBF ile MTTF arasındaki fark nedir?

MTBF (Mean Time Between Failures) tamir edilebilir sistemlerde ardışık arızalar arasındaki ortalama sureyi olcer. MTTF (Mean Time To Failure) ise tamir edilemeyen bileşenlerde ilk arızaya kadar gecen ortalama suredir. Ornegin bir endustriyel motor icin MTBF, tek kullanımlık bir sigorta icin MTTF kullanılır.

MTBF degeri ne kadar yuksek olmalıdır?

MTBF hedefi sektore ve uygulamaya gore degişir. Genel uretim ekipmanlarında 5.000-20.000 saat yeterli gorulurken, havacılıkta 100.000 saatin uzerinde, medikal yaşam destek cihazlarında ise cok daha yuksek degerler beklenir. Onemli olan, MTBF degerinin uygulama gereksinimlerini ve maliyet-fayda dengesini karşılamasıdır.

MTBF garanti suresiyle aynı şey midir?

Hayır. MTBF istatistiksel bir ortalamadır ve bir ekipmanın o sure boyunca arızasız calışacagını garanti etmez. MTBF kadar sure calışma hedeflendiginde arızasız gecme olasılıgı sadece %36,8'dir. Garanti suresi belirlenirken MTBF'nin yanı sıra guvenilirlik fonksiyonu ve kabul edilebilir arıza olasılıgı da dikkate alınmalıdır.

MTBF nasıl iyileştirilir?

MTBF iyileştirmesi ucayaklı bir yaklaşım gerektirir: (1) Tasarımda FMEA, derating ve yedeklilik uygulamak, (2) Operasyonda calışma koşullarını kontrol altında tutmak ve operatorleri egitmek, (3) Bakımda onleyici ve ongorucu bakım programlarını etkin şekilde yonetmek. Ayrıca her arızanın kok neden analizi yapılarak tekrarlayan sorunların kalıcı olarak cozulmesi gerekir.

Kuvet egrisi ne anlama gelir?

Kuvet egrisi (bathtub curve), bir ekipmanın yaşam dongusundeki arıza oranını gosteren karakteristik egridir. Baslangıcta arıza oranı yuksektir (erken arıza donemi), ardından uzun bir sabit arıza oranı donemi gelir (yararlı omur) ve son olarak arıza oranı tekrar artar (aşınma donemi). Bu egriyi anlamak, dogru bakım stratejisini secmek icin kritik oneme sahiptir.

Weibull dagılımı ne ise yarar?

Weibull dagılımı, guvenilirlik muhendisliginde arıza verilerini modellemek icin kullanılan esnek bir istatistiksel dagılımdır. Sekil parametresi (beta) ile kuvet egrisinin her uc bolgesini modelleyebilir. Arıza modunun belirlenmesi, kalan omur tahmini, bakım aralıgı optimizasyonu ve garanti suresi planlamasında kullanılır.

MTTR nasıl dusurulur?

MTTR'yi dusurmek icin bakım ekibinin egitim duzeyinin artırılması, kritik yedek parcaların sahada hazır bulundurulması, arıza tespit sistemlerinin (alarm, IoT sensorleri) gelistirilmesi ve standart arıza giderme prosedurlerinin (SOP) olusturulması etkili yontemlerdir. CMMS yazılımları ile arıza gecmişine hızlı erişim de tamir suresini kısaltır.

Availability hesaplamasında hangi deger hedeflenmelidir?

Hedef availability sektore gore degisir. Genel uretim tesislerinde %95-99, kritik uretim hatlarında %99,9, veri merkezlerinde %99,99 ve havacılık veya saglik altyapısında %99,999 hedeflenir. Her ek "9" katlanarak artan yatırım gerektirir, bu nedenle maliyet-fayda analizi yapılmalıdır.