IFS Food Nedir? Uluslararası Gıda Standardı

Avrupa pazarına gıda ihraç etmeyi planlayan bir üretici olarak perakende zincirlerinin kapısını çaldığınızda, karşılaşacağınız ilk sorulardan biri "IFS Food sertifikanız var mı?" olacaktır. Özellikle Almanya ve Fransa merkezli perakende devleriyle çalışmak istiyorsanız, bu standart neredeyse bir giriş bileti niteliğindedir.

IFS Food (International Featured Standards Food), gıda üreticileri için geliştirilmiş ve GFSI tarafından onaylanmış uluslararası bir gıda güvenliği ve kalite standardıdır. Alman perakende birliği HDE ve Fransız perakende birliği FCD tarafından ortaklaşa geliştirilmiştir. Amacı, tedarikçi değerlendirmelerini standart bir çerçeveye oturtmak ve gıda güvenliği ile kalite gereksinimlerini net bir şekilde tanımlamaktır.

IFS Food'un Kısa Tarihçesi

IFS Food'un kökleri 2003 yılına uzanır. O yıl yayımlanan Versiyon 3 ile standart ilk kez GFSI onayı almıştır. Takip eden yıllarda düzenli güncellemelerle standart sürekli geliştirilmiştir.

En güncel versiyon olan Versiyon 8, Nisan 2023'te yayımlandı. Ekim 2023'ten itibaren gönüllü olarak denetlenmeye başlanan bu versiyon, Ocak 2024 itibarıyla zorunlu hale geldi. Yani şu anda IFS Food denetimi yaptırıyorsanız, V8 gereksinimlerine göre değerlendiriliyorsunuz.

Versiyon 8'in Yapısı

Önceki versiyonlardan farklı olarak V8, altı değil beş ana bölümden oluşur. Daha önce ayrı bir bölüm olan gıda savunması ve gıda sahteciliği konuları, artık operasyonel süreçler bölümüne entegre edilmiştir.

Birinci bölüm yönetişim ve bağlılığı ele alır. Burada üst yönetimin gıda güvenliğine olan taahhüdü, organizasyon yapısı ve müşteri odaklılık değerlendirilir. Bu bölümdeki ilk KO kriteri de buradadır: üst yönetim sorumluluğu.

İkinci bölüm gıda güvenliği ve kalite yönetim sistemini kapsar. Dokümantasyon, kayıt tutma ve HACCP planı bu bölümün temel konularıdır. HACCP sistemi burada bir KO kriteri olarak yer alır.

Üçüncü bölüm kaynak yönetimiyle ilgilidir. Personel hijyeni, eğitim ve personel tesisleri bu başlık altında değerlendirilir. Personel hijyeni de KO kriterleri arasındadır.

Dördüncü bölüm operasyonel süreçleri detaylandırır. Satın almadan ürün geliştirmeye, temizlik ve sanitasyondan allerjen yönetimine kadar geniş bir yelpazeyi kapsar. Hammadde spesifikasyonları, yabancı madde yönetimi ve izlenebilirlik bu bölümdeki KO kriterleridir.

Beşinci bölüm ölçme, analiz ve iyileştirme konularını içerir. İç denetim, proses doğrulama, şikayet yönetimi, geri çağırma prosedürü ve düzeltici faaliyetler burada ele alınır. İç denetim, geri çağırma ve düzeltici faaliyetler KO kriterleri arasında yer alır.

Puanlama Sistemi Nasıl Çalışır?

IFS Food'un diğer GFSI standartlarından en belirgin farkı puanlama sistemidir. Her gereksinim için altı farklı değerlendirme sonucu mümkündür.

A puanı tam uyumu ifade eder ve 20 puan değerindedir. B puanı küçük bir sapmayı gösterir ve 15 puan değerindedir. Ancak dikkat edilmesi gereken bir nokta var: V8'de B puanı alan gereksinimler için doğrulanmış düzeltmelerin yapılmış ve düzeltici faaliyetlerin planlanmış olması gerekir. C puanı ciddi bir sapma anlamına gelir ve 5 puan değerindedir. Kök neden analizi yapılması beklenir. D puanı kritik uygunsuzluk demektir ve eksi 20 puan olarak hesaplanır. Majör uygunsuzluk ise toplam puanın yüzde 15'inin düşülmesine neden olur.

Ve en kritik kategori: KO (Knock-Out). On adet KO kriteri vardır ve bunlardan herhangi birinin karşılanmaması, diğer tüm puanlar ne olursa olsun sertifika alınamaması anlamına gelir. Bu kriterler arasında üst yönetim sorumluluğu, CCP izleme sistemi, personel hijyeni, izlenebilirlik ve geri çağırma prosedürü gibi konular bulunur.

Sertifika alabilmek için toplam puanın en az yüzde 75 olması ve hiçbir KO kriterinde başarısızlık yaşanmaması gerekir. Yüzde 95 ve üzeri puan alan kuruluşlar "yüksek seviye" sertifika almaya hak kazanır.

V8 ile Gelen Yenilikler

Versiyon 8, birkaç önemli yenilik getirmiştir.

Gıda güvenliği kültürü artık ayrı ve detaylı bir gereksinimdir. Kuruluşların gıda güvenliği kültürünün dört boyutunun her biri için hedefler belirlemesi bekleniyor. Bu boyutlar iletişim, eğitim, çalışan geri bildirimi ve performans ölçümüdür.

Habersiz denetim kavramı güçlendirildi. IFS Star statüsü, denetimin habersiz yapıldığını gösterir. Bu bilgi IFS veritabanında ve sertifika üzerinde belirtilir. Habersiz denetimler denetim sürecinin güvenilirliğini artırır.

Dijitalleşme ve elektronik kayıt konuları da V8'de daha fazla vurgulanmaktadır. Sürdürülebilirlik perspektifi de çevresel entegrasyon gereksinimleriyle standarda dahil edilmiştir.

Denetim Süreci

IFS Food denetimi genellikle bir ile dört buçuk gün arasında sürer. Süre, tesisin çalışan sayısına ve üretim karmaşıklığına göre belirlenir. 20 ila 49 çalışanı olan bir tesis için ortalama iki gün, 200 ila 499 çalışanı olan bir tesis için üç buçuk gün öngörülür.

Denetim türleri arasında ilk sertifikasyon denetimi, yıllık yenileme denetimi, majör uygunsuzluk sonrası yapılan takip denetimi ve rastgele yapılan habersiz denetim bulunur.

Denetim sonucunda tüm gereksinimlerin puanları toplanır, uygulanabilir olmayan maddeler çıkarılır ve yüzdelik skor hesaplanır. Bu skor sertifikanın verilip verilmeyeceğini ve seviyesini belirler.

Size Uygun Eğitimi Bulun

Bireysel mi yoksa kurumsal mı eğitim arıyorsunuz?

IFS Food ile Diğer Standartlar Arasındaki Farklar

IFS Food, BRC ve FSSC 22000 ile birlikte en yaygın GFSI onaylı standartlar arasında yer alır. Her birinin kendine özgü özellikleri vardır.

IFS Food yüzdelik skorlama sistemi kullanır ve Avrupa kıta Avrupası'nda güçlü bir konuma sahiptir. BRC, İngiltere kökenli olup A'dan D'ye kadar notlama yapar ve İngiltere ile küresel pazarlarda yaygındır. FSSC 22000 ise ISO 22000 temelli bir yaklaşım benimser, puanlama yerine geçti/kaldı sistemi kullanır ve küresel ölçekte en geniş kapsama sahiptir.

Hangisini seçeceğiniz büyük ölçüde müşterilerinizin beklentilerine bağlıdır. Almanya ve Fransa'daki perakende zincirleriyle çalışıyorsanız IFS Food, İngiliz perakendecileriyle çalışıyorsanız BRC, küresel pazarda geniş bir kapsam istiyorsanız FSSC 22000 tercih edilebilir.

IFS Ailesindeki Diğer Standartlar

IFS yalnızca gıda üretimiyle sınırlı değildir. IFS Logistics gıda lojistiği için, IFS Broker gıda ticareti yapan aracı firmalar için, IFS PACsecure ambalaj üreticileri için, IFS HPC ev ve kişisel bakım ürünleri için geliştirilmiştir. IFS Global Markets Food ise küçük ve orta ölçekli işletmelerin GFSI yolculuğuna başlamaları için tasarlanmış bir giriş programıdır.

Yaygın Uygunsuzluklar

Denetimlerde en sık karşılaşılan uygunsuzluklar belirli konularda yoğunlaşır. Tehlike analizinin yetersiz yapılması, temizlik doğrulamasının eksikliği, allerjen çapraz kontaminasyon riskinin yeterince yönetilememesi, lot bazlı izlenebilirlik kayıtlarındaki aksaklıklar, eğitim kayıtlarının yetersizliği ve önleyici bakım programının eksikliği bunların başında gelir.

Bu konulara hazırlık sürecinde özel önem vermek, denetim başarısını doğrudan etkiler.