İş Güvenliği Uzmanı Nasıl Olunur?

Her gün Türkiye'de iş kazaları oluyor. Bazıları küçük yaralanmalarla atlatılıyor, bazıları hayat değiştiriyor. İş güvenliği uzmanları bu kazaları önlemek için çalışıyor. Peki bu mesleğe nasıl adım atılır?

İş Güvenliği Uzmanı Ne İş Yapar?

İş güvenliği uzmanı, işyerlerinde çalışanların sağlığını ve güvenliğini korumak için risk değerlendirmesi yapan, önlemler alan ve denetleyen profesyoneldir.

Risk değerlendirmesi temel görev. İşyerindeki tehlikeleri tespit etmek, riskleri analiz etmek, önceliklendirmek. Hangi risk ne kadar ciddi? Hangi önlem ne kadar acil?

Eğitim vermek önemli bir sorumluluk. Çalışanlara iş güvenliği kurallarını öğretmek, farkındalık yaratmak. Kişisel koruyucu donanım kullanımından acil durum prosedürlerine kadar.

Denetim ve takip sürekli devam ediyor. Kurallar uygulanıyor mu? Ekipmanlar uygun mu? Ortam ölçümleri normal mi?

Kaza incelemesi olmasını istemediğimiz ama gerekli olan görev. Kaza olduysa kök nedeni bulmak, tekrarını önlemek için sistemler kurmak.

Mevzuat takibi de işin parçası. İş güvenliği mevzuatı sürekli güncelleniyor. Yeni yönetmelikleri takip etmek, işyerini uyumlu hale getirmek.

Sınıf Sistemi

Türkiye'de iş güvenliği uzmanlığı üç sınıfa ayrılıyor. Her sınıfın yetki alanı farklı.

C Sınıfı giriş seviyesi. Az tehlikeli sınıftaki işyerlerinde çalışabilir. Ofisler, mağazalar, bazı hizmet sektörleri.

B Sınıfı orta seviye. Az tehlikeli ve tehlikeli sınıftaki işyerlerinde çalışabilir. Daha geniş yetki alanı.

A Sınıfı en üst seviye. Tüm tehlike sınıflarında çalışabilir — az tehlikeli, tehlikeli, çok tehlikeli. Madencilik, kimya, inşaat gibi yüksek riskli sektörler dahil.

Nasıl Uzman Olunur?

İş güvenliği uzmanı olmak için belirli adımları takip etmeniz gerekiyor.

Adım 1: Uygun Eğitim Geçmişi

İş güvenliği uzmanı olabilmek için öncelikle uygun bir diploma gerekiyor.

Mühendislik fakülteleri mezunları doğrudan başvurabilir. Makine, elektrik, kimya, inşaat, maden, çevre mühendisliği ve diğer mühendislik dalları.

Mimarlık fakültesi mezunları da uygun.

Teknik öğretmenler başvurabilir.

Fen-Edebiyat fakültelerinin fizik ve kimya bölümleri de kabul ediliyor.

İş sağlığı ve güvenliği bölümü mezunları (ön lisans veya lisans) doğrudan bu alana yönelik eğitim almış oluyor.

Adım 2: İSG Eğitimi

Diploma yeterli değil. İş güvenliği uzmanı olabilmek için Bakanlık onaylı İSG eğitim programlarını tamamlamanız gerekiyor.

C sınıfı için 180 saatlik eğitim zorunlu. Temel iş güvenliği kavramları, mevzuat, risk değerlendirmesi, acil durumlar...

Eğitimler yüz yüze veya uzaktan olabiliyor. Bakanlık onaylı eğitim kurumlarından alınmalı.

Adım 3: Sınav

Eğitimi tamamladıktan sonra Bakanlık sınavına giriyorsunuz.

Sınav yılda birkaç kez yapılıyor. Çoktan seçmeli sorular. Mevzuat, teknik konular, uygulama soruları.

Geçme notu 70. Sınavı geçemezseniz tekrar girebilirsiniz.

Adım 4: Belge

Sınavı geçtikten sonra İSG-KATİP sistemi üzerinden belgenizi alıyorsunuz.

C sınıfı belge 5 yıl geçerli. Süre dolmadan yenileme eğitimi almanız gerekiyor.

Sınıf Yükseltme

C sınıfından B sınıfına, B'den A'ya yükselmek mümkün.

C'den B'ye: En az 3 yıl C sınıfı olarak çalışmak veya iş güvenliği alanında yüksek lisans yapmak. Sonra B sınıfı sınavını geçmek.

B'den A'ya: En az 4 yıl B sınıfı olarak çalışmak veya iş güvenliği alanında doktora yapmak. Sonra A sınıfı sınavını geçmek.

Mühendislik mezunları için yükseltme süreci biraz farklı olabiliyor. Detaylar için güncel mevzuatı kontrol edin.

Gerekli Yetkinlikler

Teknik bilgi temel ama yetmez. İyi bir iş güvenliği uzmanı olmak için bazı becerileri geliştirmelisiniz.

İletişim becerisi çok kritik. Patronla da konuşacaksınız, işçiyle de. Teknik konuları herkesin anlayacağı dilde anlatabilmelisiniz. Ve bazen hoş olmayan şeyleri söylemek zorundasınız.

İkna kabiliyeti gerekiyor. "Bu önlemi almalısınız" demek yetmez. Neden alınması gerektiğini, alınmazsa ne olacağını anlatabilmelisiniz. Dirençle karşılaşacaksınız.

Gözlem yeteneği önemli. Sahada gezerken tehlikeleri fark etmek, anormallikleri görmek. Detaylara dikkat.

Mevzuat bilgisi şart. Yasalar, yönetmelikler, tebliğler... Sürekli güncellenen mevzuatı takip etmek zorundasınız.

Stres yönetimi gerekebilir. Kaza olduğunda, denetim geldiğinde, sorun çıktığında soğukkanlı kalabilmelisiniz.

Çalışma Modelleri

İş güvenliği uzmanları farklı modellerde çalışabiliyor.

Tam zamanlı işyeri uzmanı: Büyük bir şirkette kadrolu çalışmak. Tek işyerine odaklanmak. Fabrikalar, inşaat şirketleri, maden işletmeleri genellikle tam zamanlı uzman istihdam ediyor.

OSGB (Ortak Sağlık Güvenlik Birimi): Birden fazla işyerine hizmet vermek. OSGB'lerde çalışan uzmanlar farklı sektörlerden müşterilere gidiyor. Çeşitlilik var ama iş yoğunluğu da fazla.

Danışmanlık: Bağımsız danışman olarak çalışmak. Deneyim gerektiriyor. Kendi müşteri portföyünüzü oluşturuyorsunuz.

Kamu: Bakanlık, belediyeler, kamu kurumlarında iş güvenliği uzmanı olarak çalışmak mümkün.

Maaş ve Ücretler

İş güvenliği uzmanı maaşları sınıfa, deneyime ve çalışma modeline göre değişiyor.

C sınıfı yeni mezun OSGB'de aylık 30.000-40.000 TL civarı başlıyor.

B sınıfı uzman 45.000-65.000 TL aralığında kazanabiliyor.

A sınıfı uzman 70.000-100.000 TL ve üzeri mümkün. Özellikle çok tehlikeli sınıf işyerlerinde A sınıfı uzmanlar değerli.

Tam zamanlı fabrika pozisyonları genellikle OSGB'den daha yüksek ödüyor. Yan haklar da eklenince fark artıyor.

Deneyimli danışmanlar kendi ücretlerini belirleyebiliyor. Ama müşteri bulmak ve sürdürmek ayrı bir beceri gerektiriyor.

Zorluklar

İş güvenliği uzmanlığı kolay bir meslek değil.

Ciddiye alınmama sorunu yaygın. "Sen işi yavaşlatıyorsun" algısıyla karşılaşabilirsiniz. Güvenlik önlemleri maliyet olarak görülebiliyor.

Çatışma kaçınılmaz. Üretim baskısı ile güvenlik gereksinimleri çatıştığında ortada kalıyorsunuz. Patron hızlı üretim istiyor, siz güvenli üretim istiyorsunuz.

Sorumluluk ağır. Kaza olduğunda iş güvenliği uzmanının sorumluluğu sorgulanıyor. Hukuki riskler var.

Saha koşulları zorlu olabiliyor. İnşaat şantiyelerinde, maden ocaklarında, kimya tesislerinde çalışmak ofis işi değil.

Sürekli seyahat OSGB modelinde yaygın. Farklı işyerlerine gidip gelmek yorucu olabiliyor.

Kariyer Fırsatları

Sektör büyüyor ve fırsatlar artıyor.

Yasal zorunluluk işveren talebini garanti ediyor. 50 ve üzeri çalışanı olan tüm işyerleri iş güvenliği uzmanı bulundurmak zorunda. Daha küçük işyerleri de OSGB'lerden hizmet almak zorunda.

Çok tehlikeli sınıf işyerleri A sınıfı uzman arıyor. Madencilik, kimya, inşaat sektörlerinde talep yüksek.

Uluslararası firmalar İSG'ye önem veriyor. Çok uluslu şirketlerde İSG yöneticisi pozisyonları iyi ücretler sunuyor.

İSG yazılımları ve teknolojileri yeni bir alan. Dijital dönüşüm İSG'yi de etkiliyor. Bu alanda uzmanlaşmak fırsat olabilir.

Sınava Hazırlık

Sınavı geçmek için sistematik çalışma gerekiyor.

Mevzuatı iyi çalışın. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu temel. Yönetmelikleri okuyun, özellikle sık sorulan konuları.

Çıkmış soruları çözün. Sınav formatını tanımak, soru tiplerini görmek önemli. Bakanlık eski sınavları yayınlıyor.

Pratik konuları ihmal etmeyin. Risk değerlendirmesi, acil durum planı, iş kazası tanımları... Teorik bilgiyi pratiğe bağlayın.

Zaman yönetimi sınavda kritik. Soru sayısı çok, süre kısıtlı. Pratik yaparak hızlanın.

Sonuç

İş güvenliği uzmanlığı, insanların hayatını koruyan bir meslek. Bir kazayı önlediğinizde, bir işçiyi sağlıklı evine gönderdiğinizde işinizin anlamını hissediyorsunuz.

Kolay bir meslek değil. Dirençle karşılaşacaksınız, stresle başa çıkacaksınız, sorumluluk taşıyacaksınız. Ama topluma gerçek katkı sağlayan, talep gören, gelecek vaat eden bir kariyer.

Eğer insanların güvenliğini önemsiyorsanız, mevzuat okumaktan sıkılmıyorsanız ve sahada olmaktan keyif alıyorsanız, iş güvenliği uzmanlığı sizin için doğru tercih olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

İş güvenliği uzmanı olmak için hangi bölümü okumalıyım?

İş sağlığı ve güvenliği bölümü en doğrudan yol. Mühendislik (makine, elektrik, kimya vb.), mimarlık, fizik, kimya bölümleri de uygun. Önce lisans diploması, sonra İSG eğitimi ve sınav.

C sınıfından A sınıfına ne kadar sürede geçilir?

Minimum 7 yıl. C'den B'ye 3 yıl, B'den A'ya 4 yıl çalışma şartı var. Yüksek lisans veya doktora yaparak süreyi kısaltabilirsiniz.

OSGB'de mi yoksa fabrikada mı çalışmalıyım?

Yeni mezunlar için OSGB deneyim kazandırır — farklı sektörler, farklı problemler görürsünüz. Ama iş yoğunluğu fazla, maaş görece düşük. Fabrika daha odaklı, genellikle daha iyi ücret. Kariyerinizin ilerleyen döneminde tam zamanlı pozisyon avantajlı olabilir.

İş güvenliği uzmanlığının geleceği var mı?

Evet. Yasal zorunluluk devam ediyor, hatta genişliyor. Farkındalık artıyor, şirketler İSG'ye daha çok yatırım yapıyor. Teknoloji entegrasyonu yeni fırsatlar yaratıyor.

Kadınlar iş güvenliği uzmanı olabilir mi?

Kesinlikle. Sektörde kadın uzman sayısı artıyor. Ofis ortamlarında, OSGB'lerde, hatta saha pozisyonlarında kadın iş güvenliği uzmanları başarıyla çalışıyor.