Üretim Planlama Uzmanı Nasıl Olunur?

Bir fabrikada her gün yüzlerce farklı ürün üretiliyor. Hangi ürün ne zaman yapılacak? Hangi makine hangi işi görecek? Hammadde yetecek mi? Teslim tarihlerine yetişilecek mi? Bu karmaşık bulmacayı çözen kişi üretim planlama uzmanı.

Üretim Planlama Uzmanı Ne İş Yapar?

Üretim planlama uzmanı, üretim kaynaklarını optimize ederek doğru ürünün doğru zamanda üretilmesini sağlayan profesyoneldir. Talep ile kapasite arasındaki köprü.

Talep tahmini ile başlıyor. Satış tahminleri, müşteri siparişleri, mevsimsel trendler — bunları analiz edip üretim miktarlarını belirliyor. Ne kadar üretmeli?

Ana üretim programı (MPS) oluşturuluyor. Hangi ürün hangi hafta üretilecek? Kapasite yeterli mi? Darboğazlar nerede? Stratejik planlama.

Malzeme ihtiyaç planlaması (MRP) detaya iniyor. Ürünleri üretmek için hangi malzemeler gerekli? Ne kadar? Ne zaman sipariş verilmeli? Satın almayla koordinasyon.

Çizelgeleme günlük operasyonu yönetiyor. Hangi iş emri hangi makineye atanacak? Sıralama nasıl olacak? Setup süreleri optimize edilecek mi?

Takip ve revizyon sürekli devam ediyor. Üretim gerçekleşmeleri, aksaklıklar, değişen siparişler — plan sürekli güncelleniyor.

Planlama Türleri

Üretim planlama farklı zaman dilimlerinde yapılıyor.

Stratejik planlama uzun vadeli. Yıllık kapasite planlaması, yatırım kararları, yeni ürün devreye alma zamanlaması. Üst yönetimle birlikte yapılıyor.

Taktik planlama orta vadeli. Aylık ve haftalık üretim programları. Kaynak tahsisi, lot büyüklükleri, stok politikaları.

Operasyonel planlama kısa vadeli. Günlük ve vardiyalık çizelgeler. Makine atamaları, iş sıralaması, acil değişiklikler.

Her seviyede farklı beceriler gerekiyor. Stratejik planlama analitik ve iş zekası istiyor. Operasyonel planlama hız ve esneklik gerektiriyor.

Eğitim Yolu

Üretim planlama uzmanı olmak için belirli bölümler avantaj sağlıyor.

Endüstri mühendisliği en doğrudan yol. Üretim planlama, yöneylem araştırması, stok yönetimi — bunlar müfredata dahil. Optimizasyon, simülasyon, matematiksel modelleme becerileri kazanılıyor.

İşletme bölümü de yaygın bir giriş noktası. Tedarik zinciri yönetimi, operasyon yönetimi dersleri var. Daha genel bakış açısı sağlıyor.

Makine ve diğer mühendislikler de geçerli. Üretimi teknik olarak anlamak planlama için değerli. Ama planlama tekniklerini ek eğitimlerle öğrenmek gerekebiliyor.

Meslek yüksekokulları da kapı açıyor. Lojistik, işletme yönetimi, endüstriyel otomasyon programları. Başlangıç pozisyonlarına giriş mümkün.

Gerekli Yetkinlikler

Üretim planlama uzmanı olmak için bazı kritik becerileri geliştirmeniz gerekiyor.

Excel ustalığı olmazsa olmaz. Pivot tablolar, VLOOKUP, makrolar, veri analizi — Excel planlamacının en yakın arkadaşı. Karmaşık hesaplama tablolarını yönetmek şart.

ERP sistem bilgisi kritik. SAP, Oracle, Microsoft Dynamics, Logo — hangi sistem olursa olsun öğrenmek gerekiyor. MRP çalıştırmak, iş emirleri oluşturmak, raporlar almak.

Analitik düşünme temel. Verileri yorumlamak, trendleri görmek, optimizasyon fırsatlarını yakalamak. Sayılarla düşünmek, kararları veriye dayandırmak.

Stres yönetimi çok önemli. Üretim aksaklıkları, değişen siparişler, teslim baskısı — her gün stres var. Soğukkanlı kalmak, önceliklendirmek.

İletişim becerisi gerekli. Satışla, üretimle, satın almayla, lojistikle sürekli koordinasyon. Çatışan öncelikleri yönetmek, ortak nokta bulmak.

ERP ve Yazılım Bilgisi

Modern üretim planlama yazılımsız yapılmıyor.

SAP en yaygın ERP sistemi. PP (Production Planning) modülünü bilmek büyük avantaj. SAP sertifikaları kariyer için değerli.

Microsoft Dynamics özellikle orta ölçekli firmalarda yaygın. Dynamics 365 Supply Chain Management modülü planlama için kullanılıyor.

Oracle ERP büyük firmalarda tercih ediliyor. Manufacturing Cloud, Supply Chain Planning modülleri.

Yerli yazılımlar da var. Logo, Netsis, Mikro — özellikle KOBİ'lerde kullanılıyor.

APS (Advanced Planning and Scheduling) yazılımları ileri planlama için. Preactor, Opcenter APS gibi çözümler detaylı çizelgeleme yapıyor.

Excel her zaman lazım. ERP ne olursa olsun, Excel'de analiz, raporlama, simülasyon yapılıyor.

Kariyer Basamakları

Tipik kariyer ilerlemesi nasıl görünüyor?

Planlama asistanı veya üretim planlama uzman yardımcısı olarak başlanıyor. Veri girişi, raporlama, kıdemli planlamacılara destek.

3-5 yıl deneyimle üretim planlama uzmanı oluyorsunuz. Bağımsız planlama sorumluluğu, belirli ürün grupları veya hatlar.

7-10 yıl deneyimle planlama şefi veya planlama müdürü. Ekip yönetimi, departman sorumluluğu, stratejik planlama.

Tedarik zinciri müdürü pozisyonuna geçiş mümkün. Planlama + satın alma + lojistik sorumluluğu. Daha geniş bir perspektif.

Operasyon müdürü veya fabrika müdürü de kariyer hedefi olabilir. Planlama deneyimi bu pozisyonlar için güçlü bir temel oluşturuyor.

Maaş ve Ücretler

Üretim planlama uzmanı maaşları deneyime ve sektöre göre değişiyor.

Yeni mezun başlangıç maaşı 2025 itibarıyla aylık 35.000-48.000 TL civarı.

3-5 yıl deneyimle 55.000-80.000 TL aralığı görülüyor.

Planlama müdürü pozisyonlarında 100.000-140.000 TL ve üzeri mümkün.

Otomotiv ve FMCG sektörleri genellikle yüksek ödüyor. Karmaşık planlama gerektiren, hızlı tempolu sektörler.

SAP veya ileri planlama yazılımı deneyimi maaşı yukarı çekiyor.

Mühendislik Gelişim

Analitik Zekanızı Üst Seviyeye Taşıyın

TRIZ, kök neden analizi ve hata önleme teknikleriyle sistematik problem çözme becerilerinizi geliştirin. İş akışlarınızda hatasızlığa ulaşın.

Programları Keşfet

TRIZ Metodolojisi

Yaratıcı ve sistematik problem çözme

Kök Neden Analizi

5 Neden, Ishikawa ve Fault Tree

Hata Önleme

FMEA ve Poka-Yoke sistemleri

Sistematik Problem Çözme

8D, A3 ve yapılandırılmış yaklaşımlar

Sektörlere Göre Planlama

Her sektörün planlama dinamikleri farklı.

Otomotiv sektörü JIT (Just in Time) mantığıyla çalışıyor. Sıfır stok hedefi, dakiklik kritik. Tedarik zinciri entegrasyonu zorunlu.

FMCG (Hızlı Tüketim Malları) sektörü yüksek hacimli, kısa raf ömürlü ürünler. Talep tahmini kritik, kampanya planlaması karmaşık.

Tekstil sektörü sezonsal ve moda odaklı. Çok fazla SKU, kısa lead time beklentisi. Esneklik şart.

İlaç sektörü düzenleyici gereksinimlerle çalışıyor. Lot takibi, validasyon, raf ömrü yönetimi önemli.

Makine imalat sektörü proje bazlı olabiliyor. Müşteriye özel üretim, uzun lead time, kapasite planlama.

Zorluklar

Üretim planlama stresli bir iş olabilir.

Belirsizlik sürekli. Tahminler tutmayabilir, makineler bozulabilir, tedarikçi gecikebilir. Planı sürekli revize etmek gerekiyor.

Çatışan öncelikler var. Satış acil sipariş istiyor, üretim setup minimizasyonu istiyor, finans stok azaltma istiyor. Herkesi memnun etmek imkansız.

Suçlanma riski yüksek. Teslim gecikmesi olduğunda "neden planlamadın?" sorusu geliyor. Bazen kontrolünüz dışındaki faktörlerden siz sorumlu tutuluyorsunuz.

Monotonluk olabilir. Rutin planlama döngüleri, benzer raporlar, tekrarlayan toplantılar. Sürekli değişiklikle birleşince paradoks: hem kaotik hem monoton.

Sertifikalar

Diploma yeterli mi? Başlangıç için evet ama sertifikalar fark yaratıyor.

APICS CPIM (Certified in Production and Inventory Management) uluslararası en tanınmış sertifika. Üretim planlama, stok yönetimi, MRP konularında kapsamlı.

APICS CSCP (Certified Supply Chain Professional) tedarik zinciri odaklı. Daha geniş perspektif, S&OP dahil.

SAP sertifikaları özellikle SAP kullanan firmalarda değerli. SAP PP modülü sertifikası planlama pozisyonları için avantaj.

Six Sigma Green Belt proses iyileştirme yetkinliği kazandırıyor. Planlama süreçlerini optimize etmek için faydalı.

Geleceğe Bakış

Üretim planlama mesleği dönüşüyor.

Yapay zeka tahmin doğruluğunu artırıyor. Makine öğrenmesi algoritmaları talep tahmininde insanı geçiyor. Planlamacının rolü değişiyor — veri girişinden karar desteğine.

Otomasyon rutin görevleri devralıyor. MRP çalıştırma, raporlama, veri analizi — bunlar otomatiğe geçiyor. İnsan stratejik kararlara odaklanıyor.

Gerçek zamanlı planlama mümkün hale geliyor. IoT sensörleri, anlık veri, dinamik çizelgeleme. Haftalık plan yerine saatlik optimizasyon.

Ama insan tamamen yok olmuyor. Beklenmedik durumlar, müzakereler, stratejik kararlar — bunlar hala insan gerektiriyor. Teknolojiyi kullanabilen planlamacılar avantajlı.

Sıkça Sorulan Sorular

Üretim planlama uzmanı olmak için hangi bölümü okumalıyım?

Endüstri mühendisliği en doğrudan yol. İşletme, makine mühendisliği, lojistik de geçerli. Meslek yüksekokullarından da başlangıç pozisyonlarına girilebilir.

ERP bilmeden üretim planlama uzmanı olunur mu?

Başlangıç pozisyonları için şart değil, işte öğrenilir. Ama kariyer ilerlemesi için ERP bilgisi mutlaka gerekiyor. SAP bilmek özellikle avantaj.

Üretim planlama mı, satın alma mı daha iyi?

İkisi farklı ama ilişkili. Planlama daha analitik, daha çok sayıyla uğraşıyor. Satın alma daha ilişki odaklı, müzakere gerektiriyor. Tercih kişiliğinize bağlı.