HPLC Nedir? Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi Rehberi
HPLC (High Performance Liquid Chromatography – Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi), kimyasal bileşiklerin ayrılması, tanımlanması ve miktarının belirlenmesi için kullanılan analitik tekniktir. İlaç, gıda, çevre ve kimya endüstrisinin en yaygın analiz yöntemlerinden biridir.
HPLC Nasıl Çalışır?
HPLC, bir numune içindeki bileşenleri mobil faz (sıvı) ve sabit faz (kolon dolgu maddesi) arasındaki etkileşim farklarına göre ayırır.
Çalışma Prensibi
- Numune enjeksiyon sistemiyle kolona verilir
- Yüksek basınçlı pompa, mobil fazı kolon içinden geçirir
- Farklı bileşenler kolonla farklı sürelerde etkileşir
- Kolondan farklı zamanlarda çıkan bileşenler dedektörle algılanır
- Kromatogram üzerinde pik olarak görüntülenir
HPLC Sistem Bileşenleri
| Bileşen | Görevi |
|---|---|
| Solvent rezervuarı | Mobil faz depolama |
| Degazör | Çözünmüş gazların uzaklaştırılması |
| Pompa | Yüksek basınçla mobil faz akışı (0.1-10 mL/dk) |
| Otosampler | Otomatik numune enjeksiyonu |
| Kolon | Bileşenlerin ayrılması (sabit faz) |
| Kolon fırını | Sabit sıcaklık kontrolü |
| Dedektör | Bileşenlerin algılanması |
| Veri işleme | Kromatogram kayıt ve analiz |
HPLC Türleri
| Tür | Kısaltma | Ayırma Mekanizması |
|---|---|---|
| Ters faz | RP-HPLC | Hidrofobik etkileşim (C18, C8) |
| Normal faz | NP-HPLC | Polar etkileşim (silika, amino) |
| İyon değişim | IEC | İyonik etkileşim |
| Boyut dışlama | SEC/GPC | Molekül boyutu |
| Afinite | — | Biyospesifik bağlanma |
RP-HPLC (ters faz), tüm HPLC analizlerinin yaklaşık %80'inde kullanılan en yaygın türdür.
Dedektör Türleri
| Dedektör | Kısaltma | Uygulama |
|---|---|---|
| UV-Vis | UV/VIS | En yaygın, UV absorblayan bileşikler |
| Diyot dizisi | DAD/PDA | Spektrum tarama, pik saflığı |
| Floresans | FLD | Yüksek duyarlılık, düşük konsantrasyon |
| Kırılma indisi | RID | UV absorplamayan bileşikler (şekerler) |
| Kütle spektrometresi | MS | Yapı tayini, yüksek seçicilik |
| Elektrokimyasal | ECD | Elektroaktif bileşikler |
İlaç Sektöründe Kariyer Yolculuğun
GMP, GLP, validasyon süreçleri ve regülasyon gereksinimlerini uygulamalı eğitimlerle öğrenin. FDA, EMA ve TİTCK standartlarında uzmanlaşın.
Eğitimleri KeşfetGMP & GLP
İyi üretim ve laboratuvar uygulamaları
CTD/eCTD Dosyalama
İlaç ruhsatlandırma dosya hazırlığı
Validasyon Süreçleri
Proses, temizlik ve analitik validasyon
FDA & EMA Regülasyonları
Uluslararası ilaç düzenlemeleri
Uygulama Alanları
İlaç Endüstrisi
- Etkin madde miktar tayini (assay)
- Safsızlık profili analizi
- Çözünme (dissolution) testi
- Stabilite çalışmaları
- Temizlik validasyonu
Gıda Endüstrisi
- Vitamin, katkı maddesi analizi
- Mikotoksin (aflatoksin) tayini
- Pestisit kalıntı analizi
- Aminoasit profili
Çevre
- Su kirliliği analizi
- PAH (polisiklik aromatik hidrokarbon) tayini
- Pestisit izleme
Sıkça Sorulan Sorular
HPLC ile UPLC arasındaki fark nedir?
UPLC (Ultra Performance Liquid Chromatography), HPLC'nin daha yüksek basınçta (15.000+ psi) ve daha küçük partikül boyutlu (<2 µm) kolonlarla çalışan gelişmiş versiyonudur. UPLC, daha hızlı analiz, daha yüksek çözünürlük ve daha az solvent tüketimi sağlar.
HPLC kolon ömrü ne kadardır?
Kullanıma bağlı olarak bir HPLC kolonu genellikle 1.000-10.000 enjeksiyon arasında kullanılabilir. Kolon bakımı (uygun yıkama, saklama, filtre kullanımı) ömrü önemli ölçüde uzatır.
HPLC eğitimi kimler için gerekli?
Kimyagerler, eczacılar, gıda mühendisleri, biyologlar ve kalite kontrol laboratuvarında çalışan tüm analistler için HPLC eğitimi temel yetkinliktir.
Sonuç
HPLC, analitik kimyanın en güçlü araçlarından biridir. İlaç, gıda ve çevre endüstrisinde yaygın olarak kullanılan bu teknik, doğru kolon seçimi, uygun dedektör ve valide edilmiş metotlarla güvenilir sonuçlar verir. HPLC bilgisi, laboratuvar profesyonelleri için vazgeçilmez bir yetkinliktir.
