AS9100 Nedir? Havacılık ve Uzay Kalite Yönetim Sistemi Rehberi

Havacılık ve uzay sanayiinde hata toleransı sıfıra yakındır. Bir otomobilde arıza yol kenarında durmanız anlamına gelir; bir uçakta aynı arıza yüzlerce insanın hayatını tehlikeye atar. Bu gerçek, sektöre özel bir kalite yönetim sistemi standardının doğmasını kaçınılmaz kılmıştır. AS9100 tam olarak bu ihtiyaca yanıt veren standarttır.

AS9100, havacılık, uzay ve savunma sanayi kuruluşları için geliştirilmiş uluslararası kalite yönetim sistemi standardıdır. ISO 9001 temel gereksinimlerini tamamen içerir ve bunların üzerine sektöre özgü kritik ek gereksinimleri ekler. Uçak motorundan uydu bileşenine, savunma elektroniğinden iniş takımlarına kadar her bileşenin üretim sürecini kapsayan bu standart, tedarik zincirinin her halkasında aynı kalite dilinin konuşulmasını sağlar.

AS9100 Standardının Kapsamı

AS9100 standardı, havacılık ve uzay endüstrisinde faaliyet gösteren tüm organizasyonları kapsar. Bu kapsam yalnızca uçak üreticileriyle sınırlı değildir.

Havacılık sektörü: Ticari ve askeri uçak üretimi, uçak motor ve bileşen imalatı, MRO (Maintenance, Repair and Overhaul - bakım, onarım ve revizyon) tesisleri.

Uzay sektörü: Uydu üretimi, roket ve fırlatma araçları, uzay istasyonu bileşenleri, yer istasyonu ekipmanları.

Savunma sanayi: Askeri hava araçları, savunma elektroniği, insansız hava araçları (IHA), silah sistemleri bileşenleri.

Standart, yalnızca nihai ürün üreticilerini değil, tedarik zincirindeki her seviyedeki kuruluşu kapsar. Bir vida üreten firma da, motor kontrol ünitesi tasarlayan firma da AS9100 gereksinimlerini karşılamak zorundadır.

AS9100 Tarihsel Gelişimi

AS9100, havacılık sektörünün kalite gereksinimlerinin evrimiyle birlikte gelişmiştir. Standardın revizyonları sektördeki değişen ihtiyaçları yansıtır.

Revizyon	Yıl	Temel Özellikler
AS9100 Rev A	2001	İlk yayın. SAE ve IAQG tarafından geliştirildi. ISO 9001:2000 temel alındı.
AS9100 Rev B	2004	Proje yönetimi ve risk yönetimi gereksinimleri eklendi. İlk madde incelemesi (FAI) gereksinimleri güçlendirildi.
AS9100 Rev C	2009	ISO 9001:2008 ile uyumlu hale getirildi. Konfigürasyon yönetimi ve doğrulama/geçerleme süreçleri detaylandırıldı.
AS9100 Rev D	2016	ISO 9001:2015 HLS (High Level Structure) ile tam uyum. Risk bazlı düşünce, sahte parça önleme, ürün güvenliği, operasyonel risk yönetimi eklendi.

Güncel versiyon AS9100 Rev D (AS9100D) olup ISO 9001:2015 ile uyumlu yapıda çalışmaktadır. Avrupa'da aynı standart EN 9100, Asya-Pasifik bölgesinde ise JISQ 9100 olarak adlandırılır. Teknik içerikleri aynıdır; yalnızca coğrafi isimlendirme farklılığı bulunur.

AS9100 ile ISO 9001 Arasındaki Farklar

AS9100, ISO 9001 gereksinimlerinin tamamını içerir. Ancak havacılık ve uzay sektörünün kendine özgü riskleri nedeniyle pek çok ek gereksinim barındırır. Aşağıdaki tablo temel farklılıkları göstermektedir.

Gereksinim Alanı	ISO 9001:2015	AS9100 Rev D (Ek Gereksinimler)
Risk Yönetimi	Genel risk bazlı düşünce	Operasyonel risk yönetimi zorunlu, risklerin resmi olarak değerlendirilmesi ve azaltılması gerekli
Ürün Güvenliği	Genel ürün uygunluğu	Ürün güvenliği yönetim programı zorunlu, güvenlik kritik parçaların belirlenmesi
Konfigürasyon Yönetimi	Yoktur	Konfigürasyon tanımlama, kontrol, durum muhasebesi ve doğrulama zorunlu
Sahte Parça Önleme	Yoktur	Sahte (counterfeit) parça tespit ve önleme prosedürleri zorunlu
İlk Madde İncelemesi (FAI)	Yoktur	AS9102 standardına uygun ilk madde incelemesi zorunlu
Özel Prosesler	Genel proses doğrulama	Özel proses onayı ve nitelikli personel zorunluluğu
FOD Önleme	Yoktur	Yabancı madde (Foreign Object Debris) önleme programı
Proje Yönetimi	Yoktur	Proje planlama, kaynak yönetimi, risk değerlendirmesi
İş Transferi	Yoktur	Organizasyonlar arası iş transferi yönetimi zorunlu
Zamanında Teslimat	Genel müşteri memnuniyeti	Zamanında teslimat performansı ölçümü ve iyileştirme
İnsan Faktörleri	Yoktur	Hata önleme amacıyla insan faktörlerinin değerlendirilmesi
Tedarikçi Yönetimi	Dış tedarikçi kontrolü	OASIS veritabanı kontrolü, tedarikçi performans izleme, kritik madde yönetimi

Bu farklılıkların temel nedeni açıktır: havacılık sektöründe bir hatanın sonuçları geri dönülemez olabilir. ISO 9001 bir kalite çerçevesi sunarken, AS9100 bu çerçeveyi hayati güvenlik gereksinimleriyle güçlendirir.

AS9100 Rev D Temel Eklemeler

AS9100 Rev D, 2016 yılında yayınlanarak standardı modern havacılık sektörünün gereksinimlerine taşımıştır. Bu revizyondaki en kritik eklemeler aşağıda detaylandırılmıştır.

Risk Yönetimi ve Risk Bazlı Düşünce

AS9100 Rev D, ISO 9001:2015'in risk bazlı düşünce yaklaşımını havacılık perspektifinden genişletir. Organizasyonların operasyonel riskleri resmi bir şekilde değerlendirmesi, riskleri azaltma planları oluşturması ve bu planların etkinliğini izlemesi zorunludur. Bu gereksinim, risk yönetimi konusunda sistematik bir yaklaşımı zorunlu kılar.

Sahte Parça (Counterfeit Parts) Yönetimi

Havacılık tedarik zincirinde sahte parçalar ciddi bir güvenlik tehdidi oluşturur. AS9100 Rev D, sahte parçaların tedarik zincirine girmesini önlemek için kapsamlı prosedürler gerektirir. Organizasyonlar, yalnızca orijinal üretici (OEM) veya yetkili distribütörlerden satın alma, gelen malzeme doğrulama testleri ve sahte parça tespit edildiğinde bildirim mekanizmaları oluşturmak zorundadır.

Ürün Güvenliği Yönetimi

Standart, ürün güvenliği yönetim programı oluşturmayı zorunlu kılar. Bu program kapsamında güvenlik kritik bileşenler belirlenir, bu bileşenler için özel kontrol planları hazırlanır ve güvenlikle ilgili olaylar sistematik olarak raporlanır. Herhangi bir güvenlik sorunu tespit edildiğinde hem müşterilerin hem de ilgili otoritelerin bilgilendirilmesi zorunludur.

Operasyonel Risk Yönetimi

Ürün gerçekleştirme sürecine özgü operasyonel riskler ayrı bir gereksinim olarak tanımlanmıştır. Operasyonel riskler; teknoloji olgunluğu, proses karmaşıklığı, üretim kapasitesi, tedarikçi yetkinliği ve proje zaman çizelgesi gibi faktörleri kapsar.

IAQG'nin Rolü

IAQG (International Aerospace Quality Group), havacılık ve uzay sektörünün kalite altyapısını yöneten küresel kuruluştur. AS9100 standart ailesinin geliştirilmesi, güncellenmesi ve uygulanmasından sorumludur.

IAQG üç ana bölgesel organizma altında çalışır:

Americas Aerospace Quality Group (AAQG): Kuzey ve Güney Amerika bölgesi, SAE International ile birlikte standart yayınlama
European Aerospace Quality Group (EAQG): Avrupa bölgesi, EN 9100 serisi standartlar
Asia-Pacific Aerospace Quality Group (APAQG): Asya-Pasifik bölgesi, JISQ 9100 serisi standartlar

IAQG'nin temel sorumlulukları arasında AS9100 standart ailesinin geliştirilmesi, sertifikasyon kuruluşlarının yetkilendirilmesi, OASIS veritabanının yönetimi ve sektörel kalite iyileştirme programlarının koordinasyonu yer alır.

OASIS Veritabanı ve Sertifikasyon Kuruluşları

OASIS (Online Aerospace Supplier Information System), IAQG tarafından yönetilen çevrimiçi veritabanıdır. AS9100 sertifikalı tüm kuruluşların bilgilerini, sertifika kapsamlarını ve denetim sonuçlarını içerir.

OASIS veritabanının işlevleri:

Tedarikçi doğrulama: OEM ve üst kademe tedarikçiler, potansiyel tedarikçilerinin sertifika durumunu doğrulayabilir
Sertifika takibi: Sertifika geçerlilik süreleri, kapsam değişiklikleri ve askıya alma bilgileri anlık olarak güncellenir
Denetim sonuçları: Denetim bulguları ve uygunsuzluklar veritabanında kayıt altına alınır
Performans verileri: Sertifikalı kuruluşların kalite performans göstergeleri izlenir

AS9100 denetimlerini yalnızca IAQG tarafından yetkilendirilmiş sertifikasyon kuruluşları gerçekleştirebilir. Bu kuruluşlar ICOP (Industry Controlled Other Party) şemasına göre akredite edilmiş olmalıdır. Denetçilerin havacılık sektöründe deneyim sahibi olması zorunludur.

AS9100 Rev D Madde Yapısı ve Havacılık Ekleri

AS9100 Rev D, ISO 9001:2015'in Yüksek Seviye Yapısı (HLS - High Level Structure) ile aynı madde numaralandırmasını kullanır. Her maddeye havacılık ve uzay sektörüne özgü ek gereksinimler eklenmiştir.

Madde No	Başlık	Havacılık Ekleri
4	Organizasyonun Bağlamı	Havacılık sektörü paydaş beklentileri, düzenleyici otorite gereksinimleri
5	Liderlik	Ürün güvenliği politikası, güvenlik kültürü oluşturma sorumluluğu
6	Planlama	Operasyonel risk yönetimi, kalite hedeflerinde zamanında teslimat ve ürün güvenliği
7	Destek	Çalışan farkındalığında ürün güvenliği ve etik davranış, iş ortamında FOD önleme
8	Operasyon	Proje yönetimi, konfigürasyon yönetimi, ürün güvenliği, sahte parça önleme, özel proses yönetimi, ilk madde incelemesi (FAI), iş transferi kontrolü
9	Performans Değerlendirme	Zamanında teslimat ölçümü, müşteri memnuniyeti izleme, OASIS raporlama
10	İyileştirme	Sahte parça raporlama, sistematik problem çözme, otorite bildirimleri

Madde 8 (Operasyon) en kapsamlı eklerin bulunduğu bölümdür. Havacılık sektörüne özgü gereksinimlerin büyük çoğunluğu bu madde altında tanımlanmıştır.

Havacılık Sektörüne Özgü Temel Gereksinimler

FOD (Foreign Object Debris) Yabancı Madde Önleme

FOD, havacılık sektöründe en kritik güvenlik risklerinden biridir. Üretim ortamında bulunan yabancı maddeler motor arızasına, yapısal hasara veya elektronikte kısa devreye neden olabilir. AS9100, organizasyonlardan FOD önleme programı oluşturmasını, personeli FOD farkındalığı konusunda eğitmesini ve FOD tespit sistemleri kurmasını zorunlu kılar.

Özel Prosesler (Special Processes)

Sonucu sonradan tam olarak doğrulanamayan prosesler "özel proses" olarak sınıflandırılır. Havacılık sektöründe özel proseslere örnek olarak kaynak, lehimleme, ısıl işlem, yüzey kaplama, tahribatsız muayene (NDT), kompozit imalat ve kimyasal işlemler sayılabilir. Bu prosesler, Nadcap (National Aerospace and Defense Contractors Accreditation Program) gibi sektörel akreditasyon programları kapsamında ayrıca denetlenir.

İlk Madde İncelemesi (First Article Inspection - FAI)

AS9102 standardı kapsamında yürütülen FAI, yeni veya değiştirilmiş bir ürünün tasarım gereksinimlerini tam olarak karşıladığını doğrulayan kapsamlı bir muayene sürecidir. FAI raporları Form 1 (Parça Numarası Onay Formu), Form 2 (Ürün Onay Raporu) ve Form 3 (Karakteristik Onay Raporu) olmak üzere üç standart formdan oluşur.

Konfigürasyon Yönetimi

Havacılık bileşenlerinin tasarım, üretim ve bakım yaşam döngüsü boyunca fiziksel ve fonksiyonel özelliklerinin kontrol altında tutulmasını sağlar. Konfigürasyon yönetimi dört temel aktiviteden oluşur:

Konfigürasyon tanımlama: Ürün ve bileşenlerin temel konfigürasyonunun belirlenmesi
Konfigürasyon kontrolü: Değişikliklerin sistematik olarak değerlendirilmesi ve onaylanması
Konfigürasyon durum muhasebesi: Tüm değişikliklerin kayıt altına alınması
Konfigürasyon doğrulama: Ürünün onaylı konfigürasyona uygunluğunun teyidi

Ürün Güvenliği

Ürün güvenliği yönetim programı kapsamında güvenlik kritik bileşenlerin tanımlanması, bu bileşenler için özel kontrol ve muayene planlarının oluşturulması, güvenlikle ilgili olayların raporlanması ve otorite bildirimlerinin yapılması zorunludur.

Size Uygun Eğitimi Bulun

Bireysel mi yoksa kurumsal mı eğitim arıyorsunuz?

AS9100 Sertifikasyon Süreci

AS9100 sertifikasyonu, ISO 9001 sertifikasyonundan daha kapsamlı ve uzun süren bir süreçtir. Tipik sertifikasyon süreci aşağıdaki adımlardan oluşur.

1. Boşluk Analizi (Gap Analysis): Mevcut kalite yönetim sisteminin AS9100 Rev D gereksinimlerine karşı değerlendirilmesi. Eksik alanların ve iyileştirme fırsatlarının belirlenmesi. Bu aşama genellikle 2-4 hafta sürer.

2. Sistem Tasarımı ve Dokümantasyon: Kalite el kitabının güncellenmesi, havacılık spesifik prosedürlerin oluşturulması (konfigürasyon yönetimi, sahte parça önleme, ürün güvenliği, FOD programı, FAI prosedürleri). Organizasyonun büyüklüğüne göre 3-6 ay sürebilir.

3. Uygulama ve Kayıt Oluşturma: Oluşturulan prosedürlerin uygulanması ve yeterli kayıtların toplanması. Sertifikasyon kuruluşu genellikle en az 3 aylık uygulama kaydı görmek ister.

4. İç Tetkik: Tüm AS9100 gereksinimlerinin kapsandığı kapsamlı bir iç tetkik gerçekleştirilmesi. Bulunan uygunsuzlukların düzeltilmesi.

5. Yönetimin Gözden Geçirmesi: Üst yönetimin kalite yönetim sistemi performansını, tetkik sonuçlarını, müşteri geri bildirimlerini ve iyileştirme fırsatlarını değerlendirmesi.

6. Aşama 1 Denetimi (Documentation Review): Sertifikasyon kuruluşu tarafından dokümantasyonun yerinde incelenmesi. Organizasyonun Aşama 2 denetimine hazır olup olmadığının değerlendirilmesi.

7. Aşama 2 Denetimi (Sertifikasyon Denetimi): Kalite yönetim sisteminin etkin uygulanmasının sahada doğrulanması. Denetim süresi organizasyonun büyüklüğüne ve kapsama göre 3-10 gün arasında değişir.

8. Sertifika ve OASIS Kaydı: Başarılı denetim sonrası sertifika düzenlenir ve organizasyon bilgileri OASIS veritabanına kaydedilir. Sertifika 3 yıl geçerlidir ve her yıl gözetim denetimleri yapılır.

Toplam süreç, organizasyonun mevcut olgunluk seviyesine bağlı olarak 6-18 ay arasında tamamlanabilir.

AS9100, IATF 16949 ve ISO 13485 Karşılaştırması

Sektöre özel kalite yönetim sistemi standartlarının karşılaştırılması, her standardın kendine özgü odak noktasını daha iyi anlamayı sağlar.

Kriter	AS9100 Rev D	IATF 16949	ISO 13485
Sektör	Havacılık, uzay, savunma	Otomotiv	Tıbbi cihaz
Temel Standart	ISO 9001:2015	ISO 9001:2015	ISO 9001:2015 (bağımsız)
Yayınlayan	SAE/IAQG	IATF	ISO
Risk Yönetimi	Operasyonel risk yönetimi	FMEA zorunlu	ISO 14971 risk yönetimi
Sahte Parça	Zorunlu	Yoktur	Yoktur
Konfigürasyon Yönetimi	Zorunlu	Yoktur	Tasarım ve geliştirme kontrolü
Ürün Güvenliği	Güvenlik yönetim programı	Yoktur	Klinik değerlendirme
İlk Madde İncelemesi	FAI (AS9102) zorunlu	PPAP zorunlu	Tasarım doğrulama/geçerleme
Özel Araçlar	FAI, APQP (opsiyonel)	Core Tools (APQP, PPAP, FMEA, MSA, SPC)	Klinik değerlendirme, biyouyumluluk
Veritabanı	OASIS	IATF veritabanı	Yoktur
Denetim Süresi	Daha uzun (havacılık ekleri)	Uzun (Core Tools denetimi)	Orta
İzlenebilirlik	Tam izlenebilirlik zorunlu	Lot bazlı izlenebilirlik	UDI (Unique Device Identification)
Düzenleyici Otorite	EASA, FAA, SHGM	Yoktur (OEM gereksinimleri)	FDA, CE/MDR, EMA

Bu üç standart da ISO 9001 temelini paylaşır ancak sektörel gereksinimleri birbirinden oldukça farklıdır. Birden fazla sektöre hizmet veren organizasyonlar entegre yönetim sistemi yaklaşımıyla bu standartları bir arada uygulayabilir.

AS9100 Sertifikasyonunun Faydaları

AS9100 sertifikasyonu, havacılık ve uzay sektöründe faaliyet gösteren organizasyonlara stratejik avantajlar sağlar.

Pazar erişimi: Boeing, Airbus, Lockheed Martin, Turkish Aerospace (TUSAS) gibi büyük OEM firmalar, tedarikçilerinden AS9100 sertifikası talep eder. Sertifika olmadan bu firmalarla çalışmak mümkün değildir.

Tedarik zinciri güvenilirliği: OASIS veritabanında yer almak, organizasyonun küresel havacılık tedarik zincirinde tanınmasını sağlar. Yeni müşteri kazanımı kolaylaşır.

Operasyonel verimlilik: Konfigürasyon yönetimi, risk bazlı düşünce ve sistematik problem çözme yaklaşımları, operasyonel verimliliği artırır ve hurda oranlarını azaltır.

Risk azaltma: Sahte parça önleme, ürün güvenliği yönetimi ve operasyonel risk değerlendirme prosedürleri, organizasyonun maruz kaldığı riskleri önemli ölçüde azaltır.

Yasal uyumluluk: EASA, FAA ve SHGM gibi havacılık otoritelerinin düzenleyici gereksinimlerine uyum kolaylaşır.

Rekabet avantajı: Sertifikalı organizasyonlar, ihale süreçlerinde ve tedarikçi değerlendirmelerinde sertifikasız rakiplerine karşı belirgin avantaj elde eder.

AS9100 Uygulama Rehberi

AS9100 uygulamasını başarılı kılmak için sistematik bir yaklaşım gereklidir. Aşağıdaki rehber, organizasyonların uygulama sürecinde dikkat etmesi gereken temel noktaları içerir.

Aşama 1: Hazırlık

Üst yönetimin taahhüdünü alın. AS9100 uygulaması ciddi kaynak yatırımı gerektirir.
Havacılık sektöründe deneyimli bir kalite yöneticisi veya danışman görevlendirin.
Mevcut kalite yönetim sisteminizi AS9100 gereksinimlerine karşı değerlendirin.
Uygulama takvimi ve bütçe planı oluşturun.

Aşama 2: Dokümantasyon

Mevcut ISO 9001 dokümantasyonunuzu temel alarak havacılık ek gereksinimlerini entegre edin.
Konfigürasyon yönetimi prosedürünü oluşturun.
Sahte parça önleme ve tespit prosedürünü hazırlayın.
Ürün güvenliği yönetim programını tanımlayın.
FOD önleme programını dokümante edin.
FAI prosedürünü AS9102 gereksinimlerine uygun hazırlayın.
Operasyonel risk değerlendirme prosedürünü oluşturun.

Aşama 3: Eğitim ve Uygulama

Tüm personele AS9100 farkındalık eğitimi verin.
Kilit personele ürün güvenliği, FOD farkındalığı ve sahte parça tanıma eğitimleri sağlayın.
İç tetkikçileri AS9100 özelinde eğitin.
Prosedürleri kademeli olarak uygulayın ve kayıt oluşturun.

Aşama 4: Doğrulama ve İyileştirme

Kapsamlı iç tetkik gerçekleştirin.
Tespit edilen uygunsuzluklar için kök neden analizi yapın ve düzeltici faaliyetler başlatın.
Yönetimin gözden geçirme toplantısı düzenleyin.
Sertifikasyon kuruluşu ile denetim tarihini planlayın.

Sıkça Sorulan Sorular

AS9100 sertifikası almak ne kadar sürer?

Organizasyonun mevcut kalite yönetim sistemi olgunluğuna bağlıdır. ISO 9001 sertifikası olan bir kuruluş için 6-12 ay, sıfırdan başlayan bir kuruluş için 12-18 ay süre öngörülmelidir. Süreyi etkileyen faktörler arasında organizasyon büyüklüğü, ürün karmaşıklığı, mevcut dokümantasyon seviyesi ve yönetim desteği yer alır.

AS9100 ile AS9110 ve AS9120 arasındaki fark nedir?

AS9100, tasarım ve/veya üretim yapan kuruluşlar içindir. AS9110, bakım, onarım ve revizyon (MRO) kuruluşları için özel gereksinimleri tanımlar. AS9120 ise stoklayıcı ve distribütör kuruluşlar içindir. Her üç standart da aynı IAQG çatısı altındadır ve OASIS veritabanına kayıt gerektirir.

AS9100 sertifikasyonunun maliyeti ne kadardır?

Maliyet, organizasyonun büyüklüğüne, çalışan sayısına ve faaliyet kapsamına göre değişir. Sertifikasyon denetim ücreti, danışmanlık maliyeti, eğitim giderleri ve iç kaynak yatırımı gibi kalemlerden oluşur. Küçük bir firma için toplam maliyet 50.000-150.000 TL, orta ölçekli firmalar için 150.000-500.000 TL aralığında olabilir. OASIS veritabanı kayıt ücreti ayrıca ödenir.

ISO 9001 sertifikam var, AS9100'e geçiş nasıl olur?

ISO 9001 sertifikanız önemli bir avantajdır. Mevcut sisteminiz zaten AS9100 gereksinimlerinin yaklaşık yuzde 70'ini karşılamaktadır. Ek olarak konfigürasyon yönetimi, sahte parça önleme, ürün güvenliği, FOD programı ve FAI prosedürlerini oluşturmanız gerekecektir. Geçiş süreci genellikle 6-9 ay sürer.

Nadcap ile AS9100 arasındaki ilişki nedir?

AS9100 bir kalite yönetim sistemi standardıdır ve organizasyonun genel kalite sistemini denetler. Nadcap ise özel proseslere (kaynak, ısıl işlem, kaplama, NDT gibi) odaklanan bir akreditasyon programıdır. Birçok havacılık OEM, tedarikçilerinden hem AS9100 sertifikası hem de ilgili özel prosesler için Nadcap akreditasyonu talep eder. İkisi birbirini tamamlar ancak bağımsız programlardır.

AS9100 denetimi ne kadar sürer?

Denetim süresi, organizasyonun büyüklüğü ve kapsamına bağlı olarak Aşama 1 için 1-3 gün, Aşama 2 için 3-10 gün arasında değişir. Yıllık gözetim denetimleri genellikle 2-5 gün sürer. Denetim süresini etkileyen faktörler arasında çalışan sayısı, tesis sayısı, ürün yelpazesi ve özel proses sayısı bulunur.

Hangi kuruluşlar AS9100 sertifikası almak zorundadır?

AS9100 yasal olarak zorunlu değildir. Ancak havacılık, uzay ve savunma sanayi OEM firmaları, tedarikçilerinden AS9100 sertifikası talep eder. Boeing, Airbus, Lockheed Martin, Rolls-Royce, Turkish Aerospace ve benzeri firmalarla çalışmak isteyen tüm tedarikçiler için fiili bir zorunluluktur.

AS9100 Rev D ile Rev C arasındaki temel farklar nelerdir?

Rev D'nin en önemli farkları ISO 9001:2015 HLS uyumu, risk bazlı düşünce yaklaşımı, sahte parça önleme gereksinimleri, ürün güvenliği yönetim programı, operasyonel risk yönetimi ve insan faktörleri değerlendirmesidir. Rev C'deki kalite temsilcisi (management representative) zorunluluğu kaldırılmış, liderlik gereksinimleri güçlendirilmiştir.

Sonuc

AS9100, havacılık ve uzay endüstrisinin kalite güvence omurgasını oluşturan kritik bir standarttır. ISO 9001 temelini alarak sektöre özgü gereksinimleri ekleyen bu standart, ürün güvenliğinden sahte parça önlemeye, konfigürasyon yönetiminden FOD kontrolüne kadar geniş bir yelpazede kalite disiplini sağlar.

Havacılık sektöründe faaliyet gösteren veya bu sektöre girmek isteyen kuruluşlar için AS9100 sertifikasyonu bir tercih değil, bir gereklilik haline gelmiştir. Başarılı bir AS9100 uygulaması; üst yönetim taahhüdü, yetkin personel, sistematik dokümantasyon ve sürekli iyileştirme kültürü gerektirir.