Adli Bilişim Mühendisliği Nedir?

Adli bilişim mühendisliği (Digital Forensics Engineering), dijital cihazlar ve sistemlerdeki delillerin bilimsel yöntemlerle toplanması, korunması, analizi ve sunulması süreçlerini kapsayan bir disiplindir. Siber suçların artması, kurumsal dolandırıcılık vakaları ve hukuki anlaşmazlıklarda dijital delillerin önemi nedeniyle bu alan her geçen gün daha kritik hale gelmektedir.

Adli bilişim uzmanları, dijital cihazlardaki verileri inceleyerek suç soruşturmalarına, hukuki davalara ve kurumsal incelemelere katkıda bulunur. Bu meslek, teknik beceriler ile hukuki bilgiyi birleştiren benzersiz bir uzmanlık alanıdır.

Adli Bilişim Mühendisi Ne İş Yapar?

Adli bilişim mühendisleri, çeşitli dijital kaynaklardan delil elde etme ve analiz etme görevlerini üstlenir.

Görev Alanı	Açıklama
Delil Toplama	Dijital cihazlardan adli yöntemlerle veri elde etme
Veri Kurtarma	Silinen veya hasarlı verinin geri kazanılması
Analiz	Toplanan verilerin sistematik incelenmesi
Raporlama	Adli bulgularını teknik ve hukuki raporlara dönüştürme
Tanıklık	Mahkemede uzman tanık olarak ifade verme
Olay Müdahale	Güvenlik ihlallerinde delil toplama
Malware Analizi	Zararlı yazılımların incelenmesi
E-Discovery	Hukuki süreçlerde elektronik belge keşfi

Adli Bilişim Alt Dalları

1. Bilgisayar Adli Bilişimi (Computer Forensics)

Masaüstü ve dizüstü bilgisayarlardaki delillerin incelenmesi:

Sabit disk analizi
Dosya sistemi incelemesi
Silinmiş dosya kurtarma
Tarayıcı geçmişi analizi
E-posta incelemesi

2. Mobil Cihaz Adli Bilişimi (Mobile Forensics)

Akıllı telefon ve tabletlerin incelenmesi:

Çağrı kayıtları ve SMS
Uygulama verileri
Konum bilgileri
Sosyal medya verileri
Silinen içerik kurtarma

3. Ağ Adli Bilişimi (Network Forensics)

Ağ trafiği ve log kayıtlarının analizi:

Paket analizi
Log incelemesi
Saldırı tespiti
Trafik yeniden oluşturma
Botnet analizi

4. Bellek Adli Bilişimi (Memory Forensics)

RAM ve geçici bellek analizi:

Çalışan süreç analizi
Malware tespiti
Şifreleme anahtarları
Ağ bağlantıları
Parolalar ve kimlik bilgileri

5. Bulut Adli Bilişimi (Cloud Forensics)

Bulut ortamlarındaki delil toplama:

Bulut depolama analizi
SaaS uygulama verileri
Sanal makine incelemesi
Log ve audit trail analizi

6. IoT Adli Bilişimi

Nesnelerin interneti cihazlarının incelenmesi:

Akıllı ev cihazları
Giyilebilir teknolojiler
Araç içi sistemler
Endüstriyel IoT

Adli Bilişim Süreci

Adli bilişim incelemesi standart bir süreç izler:

1. Hazırlık Aşaması

Aktivite	Açıklama
Yetkilendirme	Yasal yetki ve izinlerin alınması
Planlama	İnceleme kapsamı ve stratejisinin belirlenmesi
Ekipman Hazırlığı	Araç ve yazılımların hazırlanması
Dokümantasyon	Sürecin kayıt altına alınması

2. Delil Toplama

Adım	Açıklama
Tanımlama	Potansiyel delil kaynaklarının belirlenmesi
Koruma	Olay yerinin ve delillerin güvenliği
Belgeleme	Fotoğraflama ve kayıt
Görüntü Alma	Bit-by-bit forensic imaj oluşturma
Zincir Muhafaza	Chain of custody kaydı

3. İnceleme ve Analiz

Aktivite	Açıklama
Veri Çıkarma	İlgili verilerin ayrıştırılması
Anahtar Kelime Arama	Belirli terimlerin aranması
Zaman Çizelgesi Oluşturma	Olayların kronolojik sıralanması
Korelasyon	Farklı kaynaklardan verilerin ilişkilendirilmesi
Malware Analizi	Zararlı yazılım incelemesi

4. Raporlama

Bileşen	Açıklama
Yönetici Özeti	Teknik olmayan özet
Metodoloji	Kullanılan yöntemlerin açıklaması
Bulgular	Tespit edilen delillerin detayları
Sonuçlar	Analizden çıkarılan sonuçlar
Ekler	Destekleyici belgeler ve deliller

Kullanılan Araçlar

Ticari Araçlar

Araç	Kullanım Alanı
EnCase	Kapsamlı forensic analiz
FTK (Forensic Toolkit)	Disk ve bellek analizi
Cellebrite UFED	Mobil cihaz analizi
X-Ways Forensics	Disk analizi
Magnet AXIOM	Çoklu platform analizi
Oxygen Forensic	Mobil ve bulut forensic

Açık Kaynak Araçlar

Araç	Kullanım Alanı
Autopsy	Disk analizi platformu
Volatility	Bellek analizi
Wireshark	Ağ trafiği analizi
The Sleuth Kit	Disk analiz araçları
SIFT Workstation	Forensic Linux dağıtımı
Ghidra	Malware reverse engineering

Özel Araçlar

Araç	Kullanım Alanı
write blocker	Delil bütünlüğü koruma
Faraday çantası	RF izolasyonu
Forensic imager	Hızlı disk görüntüleme

Eğitim Gereksinimleri

Lisans Eğitimi

Adli bilişim alanına giriş için tercih edilen bölümler:

Bilgisayar Mühendisliği
Yazılım Mühendisliği
Bilişim Sistemleri
Adli Bilimler (Adli Bilişim uzmanlığı ile)
Siber Güvenlik
Elektrik-Elektronik Mühendisliği

Yüksek Lisans Programları

Kariyer gelişimi için değerlendirilebilecek programlar:

Adli Bilişim Yüksek Lisansı
Siber Güvenlik Yüksek Lisansı
Dijital Adli Bilimler
Bilgisayar Bilimleri (Güvenlik odaklı)

Sertifikasyonlar

Sertifika	Veren Kurum	Odak Alanı
EnCE (EnCase Certified Examiner)	OpenText	EnCase araç yetkinliği
ACE (AccessData Certified Examiner)	AccessData	FTK araç yetkinliği
GCFE (GIAC Certified Forensic Examiner)	SANS/GIAC	Windows forensics
GCFA (GIAC Certified Forensic Analyst)	SANS/GIAC	İleri forensic analiz
CHFI (Computer Hacking Forensic Investigator)	EC-Council	Genel forensics
CCE (Certified Computer Examiner)	ISFCE	Genel forensics
CFCE (Certified Forensic Computer Examiner)	IACIS	Kolluk kuvvetleri odaklı

Gerekli Teknik Beceriler

Beceri Alanı	Detaylar
İşletim Sistemleri	Windows, Linux, macOS derinlemesine bilgisi
Dosya Sistemleri	NTFS, FAT, ext4, APFS yapıları
Ağ Protokolleri	TCP/IP, HTTP, DNS, protokol analizi
Programlama	Python, Bash, PowerShell
Veritabanları	SQL, SQLite, veritabanı yapıları
Kriptografi	Şifreleme algoritmaları, hash fonksiyonları
Malware Analizi	Statik ve dinamik analiz
Reverse Engineering	Disassembly, debugging

Kariyer Yolu

Adli bilişim alanında tipik kariyer ilerlemesi:

Giriş Seviyesi (0-3 yıl)
├── Junior Forensic Analyst
├── IT Security Analyst
└── SOC Analyst
         ↓
Orta Seviye (3-6 yıl)
├── Digital Forensic Examiner
├── Incident Response Analyst
└── Malware Analyst
         ↓
Kıdemli Seviye (6-10 yıl)
├── Senior Forensic Investigator
├── Lead Examiner
└── Forensic Consultant
         ↓
Yönetim/Uzman (10+ yıl)
├── Forensic Lab Director
├── DFIR Manager
├── Expert Witness
└── Chief Security Officer

Size Uygun Eğitimi Bulun

Bireysel mi yoksa kurumsal mı eğitim arıyorsunuz?

Çalışma Alanları

Kamu Sektörü

Kurum	Görevler
Emniyet Genel Müdürlüğü	Siber suç soruşturmaları
Jandarma	Dijital delil inceleme
BTK	Telekomünikasyon soruşturmaları
TÜBİTAK BİLGEM	Araştırma ve analiz
Adli Tıp Kurumu	Bilişim incelemeleri

Özel Sektör

Alan	Örnek Görevler
Danışmanlık Firmaları	Big Four, özel forensic şirketleri
Bankalar ve Finans	Dolandırıcılık soruşturmaları
Sigorta Şirketleri	Hasar ve tazminat incelemeleri
Hukuk Büroları	E-discovery, dava desteği
Büyük Şirketler	İç denetim, olay müdahale

Hukuki Boyut

Adli bilişim çalışmaları hukuki süreçlerle yakından ilişkilidir.

Yasal Çerçeve

Konu	Açıklama
Delil Kabul Edilebilirliği	Delillerin mahkemede geçerliliği
Chain of Custody	Delil zincirinin korunması
Gizlilik	KVKK ve veri koruma yasaları
Yetkilendirme	Yasal arama ve el koyma yetkisi
Raporlama Standartları	Mahkeme kabul görmüş formatlar

Uzman Tanıklık

Adli bilişim uzmanları mahkemede tanıklık yapabilir:

Teknik bulguların açıklanması
Metodolojinin savunulması
Karşı taraf sorularının yanıtlanması
Jüri ve hakimin anlayacağı dilde açıklama

Etik Kurallar

Prensip	Açıklama
Tarafsızlık	Delillerin objektif değerlendirilmesi
Bütünlük	Delil bütünlüğünün korunması
Gizlilik	Hassas bilgilerin korunması
Yetkinlik	Sadece uzman olduğunuz alanlarda çalışma
Profesyonellik	Yüksek etik standartlar
Dokümantasyon	Tüm süreçlerin kayıt altına alınması

Güncel Trendler

Trend	Açıklama
AI/ML Forensics	Yapay zeka ile analiz otomasyonu
Cloud Forensics	Bulut ortamlarında delil toplama
IoT Forensics	Akıllı cihazlardan delil elde etme
Blockchain Analizi	Kripto para ve blockchain soruşturmaları
DFIR Otomasyonu	Olay müdahale süreçlerinin otomasyonu
Anti-Forensics	Karşı-forensik tekniklerin analizi