PDPC Nedir? Proses Karar Program Cizelgesi
Yeni bir urun lansmaninin planini hazirladiniz. Ekip toplantisinda herkes gorevini biliyor, zaman cizelgesi net, kaynaklar tahsis edilmis. Sonra lansman gunu geliyor ve tedarikci kritik bir parcayi zamaninda gonderemiyor. Tum plan domino tasi gibi cokuyor. Haftalarca surecek gecikme, maliyet asimi ve musteri kaybetme riski. Tanidik bir senaryo.
PDPC (Process Decision Program Chart), yani Proses Karar Program Cizelgesi, tam olarak bu tur senaryolari onceden dusunmenizi saglayan bir planlama aracidir. Bir planin her adiminda "burada ne yanlis gidebilir?" sorusunu sorar ve her olasi sorun icin onceden karsi onlem hazirlamanizi ister. Boylece plan uygulanirken beklenmedik durumlarla karsilasildiginda, ekip zaten hazir bir B planiyla hareket eder.
PDPC, 7 yonetim ve planlama araci (7 Management and Planning Tools) arasinda yer alir ve bu araclarin en son, en "kapanisa yakin" olanidir. Bir bakima planlama surecinin sigorta policesidir: her seyin yolunda gidecegini varsaymak yerine, gitmeyebilecegi senaryolari sistematik olarak ele alir.
Japonya'da kalite devriminin onculerinden Jiro Kondo tarafindan 1970'lerde gelistirilen PDPC, baslangicta karmasik arastirma projelerinin planlanmasi icin kullanilmistir. Kondo, bir projenin basariyla tamamlanabilmesi icin yalnizca dogru adimlari planlamanin yetmedigini, olasi sapmalarin da onceden dusunulmesi gerektigini savunmustur. Bu yaklasim, zamanla uretim, hizmet, saglik ve yazilim sektorlerine yayilmistir.
Bugün PDPC; toplam kalite yonetimi projelerinde, Six Sigma iyilestirme calismalannda, proje yonetiminde ve stratejik planlamada etkin bir sekilde kullanilmaktadir.
PDPC'nin 7 Yonetim ve Planlama Araci Icindeki Yeri
PDPC, 7 yonetim ve planlama aracinin yedincisi ve son halkasi olarak, diger araclarin ciktisini alip "peki ya sorun cikarsa?" sorusunu eklediginden, planlama surecinin tamamlayicisidir.
| Sira | Arac | Temel Islevi | PDPC ile Iliskisi |
|---|---|---|---|
| 1 | Yakinlik Diyagrami | Fikirleri gruplandirma | Sorun kategorilerini belirlemeye temel olusturabilir |
| 2 | Iliskiler Diyagrami | Neden-sonuc iliskilerini gorsellestirme | Hangi risklerin birbirine bagli oldugunu gosterir |
| 3 | Agac Diyagrami | Hedefi alt gorevlere kirma | PDPC'nin dogrudan giris kaynagi; agac diyagraminin dallarinda risk analizi yapilir |
| 4 | Matris Diyagrami | Iki veya daha fazla degisken arasindaki iliskiyi gosterme | Onlem ve sorun eslestirilmesinde kullanilabilir |
| 5 | Matris Veri Analizi | Cok degiskenli veri analizi | Sayisal verilerin onceliklendirilmesinde destek olur |
| 6 | Ok Diyagrami | Zaman planlamasi ve kritik yol analizi | PDPC ile birlikte kullanilarak kritik yoldaki risklere odaklanilir |
| 7 | PDPC | Olasi sorunlari ve karsi onlemleri planlama | Planlama surecinin son ve koruyucu katmani |
Bu yedi arac genellikle birlikte ve sirasiyla kullanilir. Tipik bir kalite planlama surecinde once yakinlik diyagrami ile fikirler toplanir, iliskiler diyagrami ile nedenler analiz edilir, agac diyagrami ile hedef gorevlere kirilir ve son olarak PDPC ile "ne yanlis gidebilir?" sorusu sorulur.
Agac Diyagramindan PDPC'ye Gecis
PDPC, agac diyagrami ile dogal bir sureklilık icerisindedir. Agac diyagrami "hedefe ulasmak icin ne yapmaliyiz?" sorusunu yanitlarken, PDPC "bu adimlarda ne yanlis gidebilir ve ne yapariz?" sorusunu yanitlar. Pratikte gecis su sekilde gerceklesir:
- Agac diyagramini tamamlayin. Ana hedef en sol (veya en ust) kutuda yer alir. Dallar sagda (veya asagida) alt gorevlere ve somut eylemlere kirilir.
- Her son dal icin risk degerlendirmesi yapin. Agac diyagraminin yapraklarindaki (en alt seviye) her gorev icin "burada ne yanlis gidebilir?" sorusunu sorun.
- Olasi sorunlari PDPC formatinda ekleyin. Her yapragin altina veya yanina bulut seklinde kutuyla olasi sorunlari yazin.
- Her sorun icin karsi onlem belirleyin. Olasi sorunun altina dikdortgen kutularla karsi onlemleri ekleyin.
- Uygulanabilirlik degerlendirmesi yapin. Her karsi onlemi deger, maliyet ve fizibilite acisindan degerlendirerek isaretleyin.
Bu gecis, aslinda planin "ideal senaryo" versiyonundan "gercekci senaryo" versiyonuna evrilmesidir. Agac diyagrami iyimser bir yapidir; PDPC ise ayni yapiya gercekcilik katmani ekler.
PDPC Nasil Olusturulur? Adim Adim Rehber
Adim 1: Hedefi Belirleyin
PDPC'nin baslangiç noktasi net bir hedeftir. Bu hedef genellikle agac diyagramindaki ana hedefin kendisidir.
- Ornek: "Yeni urun lansmanini 3 ay icinde tamamlamak"
- Ornek: "Uretim hattini A binasından B binasına tasimak"
Hedef spesifik, olcuiebilir ve zaman sinirli olmalidir.
Adim 2: Plan Adimlarini Listeleyin
Hedefe ulasmak icin gereken ana adimlari sirasiyla yazin. Bunlar agac diyagramindan dogrudan alinabilir.
- Ornek adimlar: Tasarim tamamlama, Tedarikci secimi, Prototip uretimi, Test ve validasyon, Seri uretim baslangici, Pazara sunum
Her adim, PDPC semasinm bir dalini olusturur.
Adim 3: "Ne Yanlis Gidebilir?" Sorusunu Sorun
Her plan adimi icin ekiple birlikte beyin firtinasi yapin. Olasi sorunlari, engelleri, gecikmeleri ve basarisizlik senaryolarini listeleyin.
Bu asamada onemli olan yargisiz dusunmektir. "Bu olmaz" demek yerine "olabilir mi?" diye sormak gerekir. Deneyimli ekip uyelerinin gecmis projelerdeki sorunlari hatirlamasi bu asamada cok degerlidir.
Adim 4: Karsi Onlemleri Belirleyin
Her olasi sorun icin bir veya birden fazla karsi onlem (countermeasure) tanimlayin. Karsi onlemler su turlerden olabilir:
- Onleyici onlem: Sorunun olusmasini engelleyen eylem
- Azaltici onlem: Sorunun etkisini minimize eden eylem
- Alternatif yol: Sorun gerceklestiginde izlenecek farkli bir rota
Adim 5: Uygulanabilirlik Degerlendirmesi Yapin
Her karsi onlem icin uygulanabilirlik degerlendirmesi yapin ve standart PDPC sembollerini kullanarak isaretleyin:
| Sembol | Anlami | Aciklama |
|---|---|---|
| ○ | Uygulanabilir | Karsi onlem pratik, maliyet etkin ve uygulanabilir durumda |
| × | Uygulanamaz | Karsi onlem maliyet, zaman veya teknik nedenlerle uygulanamaz |
| △ | Kosullu uygulanabilir | Belirli kosullar saglandiginda uygulanabilir |
Yalnizca ○ ve △ isaretli onlemler plana dahil edilir. × isaretli onlemler kayit altinda tutulur ancak aktif plana alinmaz.
Adim 6: Semayı Cizin ve Gozden Gecirin
Tum bilgileri PDPC semasina aktarin. Ekiple birlikte son bir gozden gecirme yapin:
- Gozden kacmis olasi sorun var mi?
- Karsi onlemler yeterli mi?
- Uygulanabilirlik degerlendirmesi gercekci mi?
- Sorumlular ve zaman cizelgesi atanmis mi?
PDPC Sembol ve Gosterim Kurallari
PDPC semalarinda standart bir gorsel dil kullanilir. Bu standartlar, semanin farkli ekipler ve departmanlar tarafindan ayni sekilde okunmasini saglar.
| Gorsel Eleman | Sekil | Kullanim |
|---|---|---|
| Hedef | Dikdortgen (kalin cerceve) | Semanin en ustunde veya en solunda yer alir |
| Plan adimi | Dikdortgen | Ana planlama adimlari |
| Olasi sorun | Bulut veya yuvarlak kenarli dikdortgen | "Ne yanlis gidebilir?" sorularinin cevaplari |
| Karsi onlem | Dikdortgen (ince cerceve) | Her olasi sorun icin belirlenen cozumler |
| Uygulanabilir | ○ (daire) | Karsi onlemin uygulanacagi isareti |
| Uygulanamaz | × (carpi) | Karsi onlemin uygulanmayacagi isareti |
| Baglanti oku | Ok | Adimlar, sorunlar ve onlemler arasindaki iliskiyi gosterir |
PDPC semalari genellikle soldan saga veya yukaridan asagiya dogru okunur. Bazen karma yonlu (hedeften asagiya adimlar, adimlardan yana sorunlar) duzenlemeler de yapilir. Onemli olan tutarlilik ve okunaklilikdir.
Pratik Ornek 1: Yeni Urun Lansmani Plani
Bir elektronik cihaz ureten firma, yeni bir urunü uc ay icinde piyasaya surmek istiyor. Agac diyagrami ile plan adimlari belirlenmis, simdi PDPC ile olasi sorunlar ve karsi onlemler ekleniyor.
Hedef: Yeni urunü 3 ay icinde piyasaya sunmak
| Plan Adimi | Olasi Sorun | Karsi Onlem | Degerlendirme |
|---|---|---|---|
| Tasarim onayı | Musterinin tasarimi reddetmesi | Tasarim asamasinda musteriye 2 ara sunum yapma | ○ |
| Tasarim onayi | Mevzuat uyumsuzlugu tespit edilmesi | Tasarim baslangicinda mevzuat kontrol listesi olusturma | ○ |
| Tedarikci secimi | Ana tedarikcinin kapasitesinin yetersiz olmasi | Yedek tedarikci listesi hazirlama ve on anlasma yapma | ○ |
| Tedarikci secimi | Kritik hammaddenin temin suresi uzamasi | 2 haftalik guvenlik stoğu tutma | △ |
| Prototip uretimi | Prototipte kritik hata cikması | Iki farkli prototip varyasyonu hazirlama | × |
| Prototip uretimi | Test ekipmanlarinin kalibre olmamasi | Kalibrasyon takvimini proje planina entegre etme | ○ |
| Test ve validasyon | Test sonuclarinin spesifikasyonu karsilamamasi | Erken asamada on test yaparak risk azaltma | ○ |
| Test ve validasyon | Test laboratuvarinin musait olmamasi | Alternatif dis laboratuvar ile anlasma yapma | ○ |
| Seri uretim baslangici | Uretim hattinda kapasite problemi | Fazla mesai plani ve ek vardiya hazirligı | △ |
| Pazara sunum | Rakibin benzer urunu daha once piyasaya surmesi | Farklilik stratejisi ve hizli pazarlama plani hazirlama | ○ |
Sonuc: Bu PDPC analizi ile 10 olasi sorun tanimlanmis, 10 karsi onlem belirlenmistir. 7 onlem dogrudan uygulanabilir (○), 2 onlem kosullu (△), 1 onlem uygulanamaz (×) olarak degerlenmistir. Prototipte iki farkli varyasyon hazirlama maliyeti yuksek bulunmus ancak kayda alinarak ileride yeniden degerlendirilmek uzere saklanmistir.
Pratik Ornek 2: Uretim Hatti Tasima Projesi
Bir otomotiv yan sanayi firması, mevcut uretim hattini A binasından B binasina tasimak zorundadir. Tasima sirasında uretim durmamalı ve musteri siparisleri aksamamalidir.
Hedef: Uretim hattini 6 hafta icinde B binasina tasimak, uretim kaybini sifirda tutmak
| Plan Adimi | Olasi Sorun | Karsi Onlem | Degerlendirme |
|---|---|---|---|
| Tasima planlama | Yeni bina altyapisinin uyumsuz olmasi | Tasima oncesi altyapi audit'i yapma | ○ |
| Tasima planlama | Tasima takviminin musteri siparis takvimi ile cakismasi | Musteri ile iletisime gecerek teslimat takvimini ayarlama | ○ |
| Ekipman sokumu | Hassas ekipmanlarin sokum sirasinda hasar gormesi | Uzman tasima firmasi ile anlasma ve sigorta yaptirma | ○ |
| Ekipman sokumu | Sokum sirasinda kayip parca olusması | Fotograf ve video ile belgeleme, parca envanter listesi olusturma | ○ |
| Lojistik ve tasima | Tasima sirasinda ekipmanin hasar gormesi | Ozel ambalajlama ve sarsintiya dayanikli tasima araci kullanma | ○ |
| Lojistik ve tasima | Tasima aracinin belirtilen tarihte gelememesi | Yedek tasima firmasiyla on sozlesme yapma | △ |
| Kurulum | Ekipmanin yeni binada kalibrasyonunun bozulmasi | Kurulum sonrasi tam kalibrasyon ve dogrulama proseduru uygulama | ○ |
| Kurulum | Elektrik ve pnomatik baglantilarda uyumsuzluk | Tasima oncesi yeni bina tesisatinin detayli olcumunu yapma | ○ |
| Devreye alma | Ilk uretim partisinde kalite problemi cikmasi | Pilot uretim yapma ve ilk parça onayı (PPAP) sureci isletme | ○ |
| Devreye alma | Operatorlerin yeni yerlesime uyum saglayamamasi | Tasima oncesi yeni yerlesim plani egitimi verme | ○ |
Sonuc: 10 olasi sorunun 9'u icin uygulanabilir karsi onlem belirlenmistir. Yedek tasima firmasi ile on sozlesme kosullu uygulanabilir olarak isaretlenmistir (maliyet-fayda analizine bagli). Bu PDPC, proje yoneticisine net bir risk haritasi sunarak tasima sirasinda olusabilecek aksiliklere karsi hazirlikli olmayi saglamistir.
Size Uygun Eğitimi Bulun
Bireysel mi yoksa kurumsal mı eğitim arıyorsunuz?
PDPC Ne Zaman Kullanilir, Ne Zaman FMEA?
PDPC ve FMEA (Hata Turu ve Etkileri Analizi) ilk bakista benzer gorunur. Her ikisi de "ne yanlis gidebilir?" sorusunu sorar. Ancak odak noktaları, yapilari ve kullanim alanlari farklidir. Bu farkin anlasilmasi, dogru araci dogru zamanda secmek icin kritik oneme sahiptir.
PDPC: Plan Odakli Yaklasim
PDPC bir planin uygulanmasi sirasinda olusabilecek engelleri ve sapmalari analiz eder. Odak noktasi surecin veya projenin adimlaridir. "Bu plan adiminda ne aksilik cikabilir?" sorusu ile calisir.
FMEA: Tasarim ve Proses Odakli Yaklasim
FMEA ise bir urunun tasariminda (DFMEA) veya uretim prosesinde (PFMEA) olusabilecek hata turlerini analiz eder. Her hata icin Siddet, Olasilik ve Tespit Edilebilirlik puanlari vererek RPN (Risk Oncelik Numarasi) hesaplar.
PDPC ve FMEA Karsilastirma Tablosu
| Kriter | PDPC | FMEA |
|---|---|---|
| Odak noktasi | Plan ve proje adimlari | Urun tasarimi veya uretim prosesi |
| Temel soru | "Bu adimda ne aksak gidebilir?" | "Bu bilesende/operasyonda hangi hata turu olusabilir?" |
| Yapisal format | Agac benzeri diyagram (gorsel) | Tablo formati (RPN hesapli) |
| Puanlama sistemi | ○ / × / △ (nitel degerlendirme) | Siddet x Olasilik x Tespit = RPN (nicel degerlendirme) |
| Kullanim zamani | Proje planlama asamasinda | Tasarim veya proses gelistirme asamasinda |
| Cikti | Karsi onlem planli gorsel sema | Onceliklendirilmis risk listesi ve aksiyon plani |
| Detay seviyesi | Orta (plan adimi bazinda) | Yuksek (bilesene veya operasyon bazinda) |
| Tipik sektor | Tum sektorlerde proje yonetimi | Otomotiv, havacilik, medikal (zorunlu standart) |
| Standart gerekliligi | Genel kalite araci (gonullu) | IATF 16949, AS9100, ISO 14971 gibi standartlarda zorunlu |
| Ekip buyuklugu | 3-7 kisi (proje ekibi) | 5-10 kisi (cok fonksiyonlu ekip) |
Hangi Araci Ne Zaman Secmeli?
- PDPC secin: Yeni bir proje planliyorsunuz, bir degisikligi yonetiyorsunuz veya karmasik bir sureci ilk kez uyguluyorsunuz. Amaciniz "planda ne aksayabilir?" sorusunu yanıtlamak.
- FMEA secin: Bir urun tasarliyorsunuz veya mevcut bir uretim prosesini analiz ediyorsunuz. Amaciniz "urunde veya proseste hangi hatalar olusabilir ve bunlarin riski nedir?" sorusunu yanıtlamak.
- Ikisini birlikte kullanin: Buyuk projelerde PDPC ile proje planinin risklerini, FMEA ile urunun veya prosesin teknik risklerini ayri ayri analiz edin. Ikisi birbirini tamamlar, birbirinin yerine gecmez.
PDPC'nin Avantajlari
PDPC'nin kalite planlama ve proje yonetiminde sundugu temel avantajlar sunlardir:
- Proaktif dusunce kulturu olusturur. Ekibi "ne yanlis gidebilir?" diye dusunmeye zorlayarak, reaktif (yangın sondurme) yaklasimdan proaktif (yangın onleme) yaklasima gecis saglar.
- Gorsel ve anlasilir format sunar. Agac yapisi sayesinde karmasik planlar, riskler ve onlemler tek bir sayfada gorulebilir hale gelir.
- Ekip bilgisini yakalamaya yardimci olur. Deneyimli calisanlarin "gecen seferki projede su sorunla karsilasmistik" turunden bilgileri sistematik olarak kayit altina alinir.
- Karar verme hizini artirir. Sorun ortaya ciktiginda "simdi ne yapacagiz?" toplantisi yerine, onceden belirlenmis karsi onlem hemen devreye girer.
- Agac diyagrami ile dogal entegrasyon saglar. Zaten hazirlanmis agac diyagraminin ustune ekleme yaparak ek bir planlama yukunü minimize eder.
- Maliyet tasarrufu saglar. Onceden planlanan karsi onlemler, kriz aninda alinacak onlemlerden genellikle cok daha az maliyetlidir.
PDPC'nin Sinirliliklari
Her arac gibi PDPC'nin de bazi sinirliliklari vardir. Bu sinirliliklarin farkindaligi, aracin dogru baglamda ve dogru beklentilerle kullanilmasini saglar.
- Nicel onceliklendirme yapmaz. FMEA'daki RPN gibi sayisal bir risk puani hesaplamaz. ○ / × isaretlemesi nitel bir degerlendirmedir ve bazen yeterli ayrim saglayamaz.
- Ekibin deneyimine bagimlidir. "Ne yanlis gidebilir?" sorusunun kalitesi, ekibin deneyimine ve hayal gucune baglidir. Deneyimsiz bir ekip onemli riskleri gozden kaciabilir.
- Buyuk projelerde karmasiklasabilir. Cok adimli ve cok dallanmali planlarda PDPC semasi okunması zor hale gelebilir. Bu durumda bolumlemek veya yazilim araci kullanmak gerekir.
- Olusan semanin guncellenmesi gerekir. Proje ilerledikce yeni riskler ortaya cikabilir. PDPC statik bir belge olarak birakilirsa degeri duser; duzenli gozden gecirme gerektirir.
- Olasilik ve etki buyuklugunu ayristirmaz. Bir sorunun ne kadar olasilikli oldugu ile gerceklestiginde ne kadar etkili oldugu ayri ayri degerlendirilmez. Bu ayrim gereken durumlarda FMEA tercih edilmelidir.
7 Yonetim Araci Butunsel Kullanim Rehberi
7 yonetim ve planlama araci birbirinden bagimsiz araclar degildir. Her biri bir oncekinin ciktisini girdi olarak alabilir ve zincirleme bir planlama sureci olusturur. Asagidaki tablo, her aracin hangi durumda one ciktigini ve PDPC ile nasil baglanti kuruldugunu ozetler.
| Arac | Tipik Giris | Tipik Cikti | PDPC ile Baglanti |
|---|---|---|---|
| Yakinlik Diyagrami | Karisik fikirler, veriler | Gruplandiriimis temalar | Gruplar icerisindeki risk temalari PDPC'ye girdi olabilir |
| Iliskiler Diyagrami | Gruplandirilmis temalar | Neden-sonuc iliskisi haritasi | Kritik nedenlerin risk potansiyeli PDPC'de analiz edilir |
| Agac Diyagrami | Ana hedef | Alt gorevlere kirilmis plan | PDPC'nin dogrudan giris kaynagi |
| Matris Diyagrami | Degiskenler arası iliskiler | Iliski guc tablosu | Onlem-sorun eslestirmesinde destekleyici rol oynar |
| Matris Veri Analizi | Cok boyutlu veri | Onceliklendirilmis degiskenler | Risk onceliklendirmesine veri destegi saglar |
| Ok Diyagrami | Gorevler ve sureler | Zaman cizelgesi ve kritik yol | Kritik yoldaki adimlar PDPC'de oncelikli analiz edilir |
| PDPC | Plan adimlari | Risk ve karsi onlem haritasi | Planlama zincirinin son ve koruyucu halkasi |
Bu zinciri bir ornek uzerinden dusunelim: Bir fabrika yeni bir uretim hatti kurmak istiyor. Once yakinlik diyagrami ile ilgili tum gereksinimler ve fikirler gruplandiirilir. Iliskiler diyagrami ile hangi gereksinimlerin birbirine bagli oldugu gorsellenir. Agac diyagrami ile "uretim hattini kurma" hedefi alt gorevlere kirilir. Ok diyagrami ile zaman plani ve kritik yol belirlenir. Son olarak PDPC ile kritik yoldaki her adim icin "ne yanlis gidebilir?" sorusu sorularak karsi onlemler hazirlanir.
PDPC Uygulama Ipuclari
PDPC'den maksimum fayda saglamak icin asagidaki pratik ipuclarini dikkate alin:
- Cok fonksiyonlu ekip kurun. Yalnizca proje yoneticisi degil, uretim, kalite, tedarik zinciri ve muhendislik temsilcileri de olasi sorunlari tanimlamaya katkida bulunsun.
- Gecmis proje kayitlarini kullanin. Onceki projelerdeki sorunlar, gecikmeler ve beklenmedik durumlar PDPC icin hazir bir bilgi kaynağidir. Ders cikarilmis dersleri (lessons learned) mutlaka gozden gecirin.
- Asiri detaydan kacinin. Her plan adimi icin 2-4 olasi sorun yeterlidir. 10-15 sorun yazmaya calismak semayi okunmaz hale getirir ve ekibi yorar.
- Karsi onlemleri somut ve atanabilir yapin. "Dikkatli olunacak" gibi genel ifadeler yerine "tedarikci ile haftalik ilerleme toplantisi yapilacak, sorumlu: Satin Alma Muduru" gibi somut ifadeler kullanin.
- PDPC'yi canli bir belge olarak tutun. Proje ilerledikce yeni riskler ekleyin, gerceklesen riskleri isaretleyin ve karsi onlemlerin etkinligini degerlendirin.
- Agac diyagrami ile birlikte kullanin. PDPC tek basina da uygulanabilir ancak agac diyagrami uzerine insa edildiginde cok daha etkili ve sistematik olur.
Sikca Sorulan Sorular (FAQ)
PDPC acilimi nedir?
PDPC, "Process Decision Program Chart" ifadesinin kisaltmasidir. Turkcesi Proses Karar Program Cizelgesi olarak kullanilir. Bazi kaynaklarda "Surecsel Karar Programi" veya "Karar Surec Diyagrami" olarak da gecebilir ancak en yaygin kullanim PDPC kisaltmasidir.
PDPC ile FMEA arasindaki temel fark nedir?
PDPC bir planin uygulanmasi sirasinda olusabilecek engelleri ve sapmalari analiz eder; gorsel bir diyagram formatindadir ve nitel degerlendirme (○ / ×) kullanir. FMEA ise bir urunun tasarimi veya uretim prosesi icerisindeki hata turlerini analiz eder; tablo formatindadir ve nicel degerlendirme (RPN puani) kullanir. PDPC proje planlamada, FMEA urun ve proses gelistirmede tercih edilir.
PDPC kimler tarafindan gelistirilmistir?
PDPC, Japonya'da kalite yonetimi alaninda oncii calismalariyla tanınan Jiro Kondo tarafindan 1970'lerde gelistirilmistir. Kondo, karmasik arastirma ve gelistirme projelerinin planlanmasinda olasi sapmalarin onceden dusunulmesi gerektigini savunmus ve PDPC'yi bu amaçla formüle etmistir.
PDPC hangi sektorlerde kullanilir?
PDPC sektör bagimsiz bir aractir. Uretim, otomotiv, havacilik, saglik hizmetleri, yazilim gelistirme, insaat, enerji ve hizmet sektorlerinde kullanilabilir. Bir planin veya projenin oldugu her ortamda PDPC uygulanabilir. Ozellikle ilk kez yapilan, karmasik veya yuksek riskli projelerde buyuk deger katır.
PDPC sembollerindeki ○ ve × ne anlama gelir?
PDPC semalarinda ○ (daire) isareti karsi onlemin uygulanabilir oldugunu, × (carpi) isareti ise uygulanamaz oldugunu gosterir. Bazi uygulamalarda △ (ucgen) isareti de kullanilir ve kosullu uygulanabilir anlamina gelir. Bu isaretleme sistemi, ekibin hangi karsi onlemlerin plana dahil edilecegini hizlica gormesini saglar.
PDPC icin minimum kac kisilik ekip gerekir?
PDPC calismasi icin ideal ekip buyuklugu 3-7 kisi arasindadir. Cok kucuk ekipler onemli riskleri gozden kaciabilir; cok buyuk ekipler ise toplantilarda verim dusurur. Onemli olan, farkli fonksiyonlardan (uretim, kalite, muhendislik, planlama) temsilcilerin bulunmasidir. Tek kisilik PDPC da yapilabilir ancak ekip calismasi cok daha kapsamli sonuc verir.
PDPC ne kadar sure alir?
Tipik bir PDPC calismasi, onceden hazirlanmis bir agac diyagrami uzerine 2-4 saatlik bir ekip calismasi ile tamamlanabilir. Sifirdan baslaniliyorsa (agac diyagrami da dahil) bu sure 1-2 gune uzayabilir. Karmasik projelerde birden fazla oturum yapilmasi normaldir. Onemli olan, hizla bitirmek degil, onemli riskleri gozden kacirmamaktir.
PDPC yazilimla mi yoksa kağit uzerinde mi yapilir?
Her iki yontem de gecerlidir. Kagit ve beyaz tahta uzerinde yapilmasi ozellikle ekip atölye calismalannda etkili olur; herkesin katilimini artirir ve yaraticiliga alan acar. Yazilim araclari (Visio, Lucidchart, Miro, XMind gibi) ise buyuk projelerde duzenleme, paylasma ve guncelleme kolayligi saglar. Baslangic icin kagit uzerinde calisip, sonucu dijitallestirmek yaygin ve etkili bir yaklasimdir.
PDPC, planlama surecinin son ve en koruyucu katmanidir. Bir projenin veya planin basariya ulasmasi yalnizca dogru adimlarin belirlenmesiyle degil, olasi aksiliklere karsi onceden hazirlikli olunmasiyla mumkundur.
Agac diyagrami ile hedefi gorevlere kirarsıniz, ok diyagrami ile zaman planini olusturursunuz ve PDPC ile "peki ya sorun cikarsa?" sorusunu sistematik olarak yanitlarsiniz. Bu uc arac bir arada kullanildiginda, plan sadece kagit uzerinde degil, gercek hayatta da ise yarar hale gelir.
PDPC'nin gucu basitliginde yatar: karmasik bir planlama aracı degil, sagduyulu bir dusunme cercevesidir. "Ne yanlis gidebilir?" ve "ne yapariz?" sorulariyla her ekip, kendi deneyimini sistematik bir risk haritasina donusturebilir.
Kalite yoneticileri, proje mudürleri ve surec iyilestirme ekipleri icin PDPC, plan ile gerceklik arasindaki kopruyu kuran vazgecilmez bir aractir.
