Karbon Ayak İzi Hesaplama Eğitimi: ISO 14064-1 Sertifikası ve Uygulama Rehberi 2025

Karbon ayak izi hesaplama, işletmelerin sera gazı emisyonlarını ölçmek, raporlamak ve azaltmak için kullandığı temel bir sürdürülebilirlik aracıdır. Küresel iklim değişikliği ve karbon nötr hedefleriyle birlikte, karbon ayak izi uzmanlarına olan talep hızla artmaktadır.

Bu kapsamlı rehberde, karbon ayak izi hesaplama eğitiminin ne olduğu, ISO 14064-1 standardı, eğitim içeriği, hesaplama metodolojileri, sertifikasyon süreci ve kariyer fırsatlarını detaylı şekilde inceleyeceğiz.

Karbon Ayak İzi Nedir?

Karbon ayak izi, bir organizasyon, ürün, hizmet veya faaliyetin yaşam döngüsü boyunca doğrudan ve dolaylı olarak atmosfere salınan sera gazı (GHG - Greenhouse Gas) emisyonlarının toplam miktarıdır ve ton CO₂ eşdeğeri (tCO₂e) olarak ifade edilir.

Sera Gazı Türleri

Kyoto Protokolü'nde tanımlanan 6 ana sera gazı:

Sera Gazı	Kimyasal Formül	GWP*	Kaynak Örnekleri
Karbondioksit	CO₂	1	Fosil yakıt yanması, enerji üretimi
Metan	CH₄	25	Tarım, atık depolama, doğalgaz kaçağı
Azot Oksit	N₂O	298	Gübre kullanımı, endüstriyel prosesler
Hidroflorokarbonlar	HFC	140-11,700	Soğutucu gazlar, klimalar
Perflorokarbonlar	PFC	6,500-9,200	Alüminyum üretimi
Sülfür Heksaflorür	SF₆	22,800	Elektrik ekipmanları

*GWP: Global Warming Potential (Küresel Isınma Potansiyeli) - CO₂'ye göre nispi etki

ISO 14064-1 Standardı Nedir?

ISO 14064-1:2018, organizasyonların sera gazı emisyonlarını ve uzaklaştırmalarını ölçmek, izlemek ve raporlamak için uluslararası kabul görmüş bir standarttır.

ISO 14064 Serisi

ISO 14064 üç bölümden oluşur:

ISO 14064-1: Organizasyon seviyesinde sera gazı envanteri
ISO 14064-2: Proje seviyesinde emisyon azaltımı ve uzaklaştırma
ISO 14064-3: Sera gazı beyanlarının doğrulanması ve geçerliliğinin onaylanması

ISO 14064-1'in Kapsamı

1. Kapsam 1 - Doğrudan Emisyonlar

Şirketin sahip olduğu veya kontrol ettiği kaynaklardan

2. Kapsam 2 - Dolaylı Enerji Emisyonları

Satın alınan elektrik, buhar, ısıtma, soğutma

3. Kapsam 3 - Diğer Dolaylı Emisyonlar

Tedarik zinciri, çalışan seyahatleri, ürün kullanımı

Karbon Ayak İzi Hesaplama Eğitimi Kimler İçin?

Hedef Kitle

Çevre ve sürdürülebilirlik Profesyonelleri:

Çevre mühendisleri
sürdürülebilirlik koordinatörleri
ESG (Çevre, Sosyal, Yönetişim) yöneticileri
Kurumsal sosyal sorumluluk uzmanları

Teknik Personel:

Kimya mühendisleri
Enerji yöneticileri
Proses mühendisleri
İşletme mühendisleri

Yönetim ve Danışmanlık:

Üst düzey yöneticiler
Strateji ve planlama uzmanları
Çevre danışmanları
Karbon piyasası analistleri

Akademisyenler ve Araştırmacılar:

İklim değişikliği araştırmacıları
Çevre ekonomisi uzmanları

Karbon Ayak İzi Hesaplama Eğitimi İçeriği

Modül 1: İklim Değişikliği ve Sera Gazı Temelleri (4 Saat)

Konular:

İklim bilimi ve sera gazı etkisi
Paris Anlaşması ve ulusal katkılar (NDC)
Karbonsuzlaştırma hedefleri ve roadmap'ler
Karbon piyasaları ve karbon fiyatlandırma
AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM)

Çalışma Materyalleri:

IPCC raporları
Türkiye'nin İklim Değişikliği Eylem Planı
Science Based Targets Initiative (SBTi)

Modül 2: ISO 14064-1 Standardı ve GHG Protocol (6 Saat)

ISO 14064-1:2018 Gereksinimleri:

Organizasyonel sınırlar belirleme (kontrol yaklaşımı vs. pay yaklaşımı)
Operasyonel sınırlar (Kapsam 1, 2, 3)
Baz yıl seçimi ve emisyon envanteri
Belirsizlik değerlendirmesi
Kalite yönetimi

GHG Protocol - The Corporate Standard:

GHG Protocol prensipleri (Accuracy, Completeness, Consistency, Transparency, Relevance)
Kapsam 1, 2, 3 detayları
GHG Protocol Scope 3 Evaluator
Aktivite verisi toplama
Emisyon faktörleri

Modül 3: Kapsam 1 Emisyonlar - Doğrudan Emisyonlar (4 Saat)

Sabit Yanma Emisyonları:

Doğalgaz, fuel-oil, LPG, kömür yanması
Kazanlar, fırınlar, jeneratörler
Hesaplama yöntemleri:
- Tier 1: Varsayılan faktörler
- Tier 2: Ülkeye özgü faktörler
- Tier 3: Tesise özgü ölçümler

Mobil Yanma Emisyonları:

Şirket araçları (otomobil, kamyon, iş makineleri)
Yakıt tüketimi bazlı hesaplama
Mesafe bazlı hesaplama

Proses Emisyonları:

Kimyasal reaksiyonlar (örn: çimento üretiminde kalsinasyon)
Endüstriye özgü emisyonlar

Kaçak Emisyonlar:

Soğutma sistemleri (HFC, R-410A, R-134a)
SF₆ gazı kaçakları (elektrik ekipmanları)
Boru hattı kaçakları

Uygulama:

Örnek şirket için Kapsam 1 hesaplaması
Excel bazlı karbon hesap makinesi kullanımı

Modül 4: Kapsam 2 Emisyonlar - Satın Alınan Enerji (3 Saat)

Elektrik Tüketimi:

Location-based method (şebeke emisyon faktörü)
Market-based method (tedarikçiye özgü faktörler, yeşil enerji sertifikaları)
Türkiye elektrik şebekesi emisyon faktörü (2024: 0.42 kg CO₂/kWh)

Diğer Enerji:

Satın alınan buhar
Satın alınan ısıtma/soğutma

Yenilenebilir Enerji:

I-REC sertifikaları
GES (Güneş Enerjisi Santrali) kurulumu
PPAdanışmanlık (Power Purchase Agreement)

Uygulama:

Elektrik faturalarından emisyon hesaplama
I-REC sertifikası ile net sıfır raporu

Modül 5: Kapsam 3 Emisyonlar - Değer Zinciri Emisyonları (6 Saat)

15 Kapsam 3 Kategorisi:

Upstream (Tedarik Zinciri):

Satın alınan mal ve hizmetler
Sermaye malları
Yakıt ve enerji ilişkili emisyonlar (Kapsam 1&2 dışında)
Upstream taşımacılık ve dağıtım
Operasyonda oluşan atıklar
İş seyahatleri
Çalışan işe gidiş-geliş
Kiralanan varlıklar (upstream)

Downstream (Müşteri Tarafı): 9. Downstream taşımacılık ve dağıtım 10. Satılan ürünlerin işlenmesi 11. Satılan ürünlerin kullanımı 12. Satılan ürünlerin kullanım ömrü sonu 13. Kiralanan varlıklar (downstream) 14. Franchise 15. Yatırımlar

Kapsam 3 Hesaplama Yöntemleri:

Tedarikçiye özgü yöntem (supplier-specific method)
Ortalama veri yöntemi (average-data method)
Harcama bazlı yöntem (spend-based method)

Uygulama:

Tedarik zinciri analizi
Kategori 1: Satın alınan malzemeler (spend-based)
Kategori 6: İş seyahatleri (uçuş, konaklama)
Kategori 11: Ürün kullanım aşaması (elektrikli cihaz örneği)

Modül 6: Veri Toplama ve Yönetimi (3 Saat)

Veri Kaynakları:

Faturalar (elektrik, doğalgaz, yakıt)
Satınalma kayıtları
Üretim raporları
Taşıma belgeleri
Seyahat kayıtları

Veri Kalitesi:

Birincil veri vs. Sekonder veri
Veri boşlukları ve varsayımlar
Belirsizlik analizi

Dijital Araçlar:

Karbon yönetim yazılımları (Sphera, Enablon, Nasdaq OneReport)
Excel bazlı hesap makineleri
AI destekli veri toplama

Modül 7: Emisyon Faktörleri ve Veri Kaynakları (2 Saat)

Uluslararası Veri Kaynakları:

IPCC Emission Factor Database
DEFRA (UK) Conversion Factors
EPA (US) Emission Factors
IEA (International Energy Agency)
ecoinvent Database

Türkiye'ye Özgü Faktörler:

TEİAŞ elektrik şebekesi emisyon faktörü
TÜİK enerji istatistikleri
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) verileri

Sektöre Özgü Faktörler:

GHG Protocol sector-specific guidance
Çimento, Demir-Çelik, Kimya sektörleri

Modül 8: Karbon Ayak İzi Raporlama (3 Saat)

Rapor Yapısı:

Yönetici özeti
Metodoloji
Organizasyonel ve operasyonel sınırlar
Emisyon envanteri (Kapsam 1, 2, 3)
Baz yıl ve tarihsel veriler
Azaltım hedefleri
Doğrulama beyanı

Raporlama Standartları:

ISO 14064-1 raporu
CDP (Carbon Disclosure Project) formatı
TCFD (Task Force on Climate-related Financial Disclosures)
GRI 305: Emissions

Doğrulama ve Onaylama:

ISO 14064-3 doğrulaması
Akredite doğrulama kuruluşları
Limited vs. Reasonable assurance

Modül 9: Karbon Azaltım Stratejileri (4 Saat)

Azaltım Hiyerarşisi:

Önce Azalt (Reduce): Enerji verimliliği, proses optimizasyonu
Sonra Değiştir (Replace): Yenilenebilir enerji, düşük karbonlu yakıtlar
En Son Telafi Et (Offset): Karbon kredileri

Azaltım Hedefleri:

Science Based Targets (SBTi) metodolojisi
Net Zero vs. Carbon Neutral
1.5°C senaryo uyumlu hedefler

Praktik Uygulamalar:

Enerji verimliliği yatırımları (ROI analizi)
Güneş enerjisi (GES) fizibilitesi
Elektrikli araç filosu geçişi
Tedarikçi değerlendirmesi ve işbirliği

Modül 10: Karbon Piyasaları ve Karbon Kredileri (3 Saat)

Karbon Piyasası Türleri:

Zorunlu piyasalar (EU ETS, UK ETS)
Gönüllü piyasalar (VCM - Voluntary Carbon Market)

Karbon Kredisi Standartları:

VCS (Verified Carbon Standard)
Gold Standard
Climate Action Reserve
Plan Vivo

Proje Türleri:

Yenilenebilir enerji projeleri
Orman koruma (REDD+)
Enerji verimliliği
Metano yakalama

Kalite Kriterleri:

Additionality (Ek katma değer)
Permanence (Kalıcılık)
Leakage (Sızıntı önleme)
Verification (Doğrulama)

Modül 11: Vaka Çalışmaları ve Uygulamalar (6 Saat)

Vaka 1: Üretim Şirketi

Kapsam 1, 2, 3 hesaplaması
Veri toplama challenges
Azaltım fırsatları

Vaka 2: Hizmet Şirketi

Ofis operasyonları
İş seyahatleri dominant
Home-office emisyonları

Vaka 3: Perakende Şirketi

Kompleks tedarik zinciri
Ürün karbon ayak izi (LCA)
Scope 3 Kategori 11 odaklı

Takım Çalışması:

Gruplar halinde gerçek şirket verisiyle hesaplama
Rapor hazırlama
Sunum

Modül 12: Sınav ve Sertifikasyon (2 Saat)

Sınav Formatı:

60 çoktan seçmeli + 2 açık uçlu problem çözme
120 dakika
Geçme notu: 70/100

Sertifika:

ISO 14064-1 Karbon Ayak İzi Uzmanı Sertifikası
Geçerlilik: 3 yıl
Yenileme: Sürekli eğitim (CPD) gereksinimi

Eğitim Formatları ve Süreleri

Format	Süre	Fiyat Aralığı (TL)	Avantajlar
Online Canlı	5 gün (40 saat)	6,500 - 9,500	Esnek, seyahat yok
Yüz Yüze	5 gün (40 saat)	8,500 - 12,500	Network, pratik uygulamalar
Hibrit	3 gün YY + 2 gün online	7,500 - 11,000	En iyi deneyim
Kurumsal (In-house)	Özelleştirilebilir	45,000 - 75,000 (grup)	Şirket özelinde

Karbon Ayak İzi Uzmanı Maaş ve İş İmkanları (2025)

Maaş Aralıkları

Pozisyon	Deneyim	Aylık Maaş (TL)
Junior Karbon Uzmanı	0-2 yıl	28,000 - 40,000
Karbon Uzmanı	2-5 yıl	38,000 - 55,000
Senior Karbon Uzmanı	5-10 yıl	50,000 - 75,000
sürdürülebilirlik Yöneticisi	10+ yıl	70,000 - 120,000

Serbest Danışmanlık:

Proje bazlı ücretlendirme: 15,000 - 40,000 TL/proje
Günlük danışmanlık: 3,000 - 6,000 TL/gün

İş İmkanları

Sektörler:

Üretim (otomotiv, tekstil, kimya, çimento)
Enerji
Finans (sürdürülebilir finans, yeşil tahvil)
Danışmanlık firmaları
Kamu kurumları
Sivil toplum örgütleri (STK)

Pozisyonlar:

Karbon Ayak İzi Uzmanı
sürdürülebilirlik Uzmanı
ESG Analisti
İklim Değişikliği Danışmanı
Karbon Piyasası Analisti
CDP/TCFD Raporlama Uzmanı

Talep Artışı Nedenleri:

AB CBAM zorunluluğu (2026)
CDP raporlama talepleri
Yatırımcı baskısı (ESG kritr)
Karbon nötr hedefleri
Sürdürülebilir finans

Karbon Ayak İzi Hesaplama Sıkça Sorulan Sorular

1. Karbon ayak izi hesaplamak zorunlu mu?

Türkiye'de henüz zorunluluk yok, ancak:

AB'ye ihracat yapan firmalar: CBAM nedeniyle 2026'dan itibaren zorunlu
Büyük şirketler: CDP, TCFD raporlama istekleri
Kamu ihaleleri: Bazı ihalelerde karbon ayak izi raporu şart

2. Karbon ayak izi hesaplama kaç günde tamamlanır?

Küçük şirket (< 100 çalışan): 2-4 hafta Orta şirket (100-500 çalışan): 1-2 ay Büyük şirket (> 500 çalışan, çoklu lokasyon): 3-6 ay

3. Karbon ayak izi hesaplama maliyeti ne kadar?

Danışmanlık hizmeti:

Küçük şirket: 15,000 - 35,000 TL
Orta şirket: 40,000 - 80,000 TL
Büyük şirket: 100,000 - 250,000 TL

Yazılım aboneliği:

Yıllık: 10,000 - 50,000 TL (şirket büyüklüğüne göre)

4. Kapsam 3 hesaplamak zorunda mıyım?

ISO 14064-1'e göre, ilgili Kapsam 3 kategorilerini hesaplamak gerekir. Ancak veri yokluğunda:

Kategoriyi "Not Relevant" olarak işaretleyebilirsiniz
Veya "Data Gap" olarak belirtip gelecek yıllarda tamamlarsınız

CDP raporlaması için: En az 5 Kapsam 3 kategorisi hesaplanması önerilir.

5. Karbon nötr olmak için ne yapmak gerekir?

Adımlar:

Karbon ayak izinizi hesaplayın (Kapsam 1, 2, 3)
Azaltım planı yapın (SBTi hedefi belirleyin)
Mümkün olan tüm emisyonları azaltın
Kalanlar için karbon kredisi satın alın (offsetting)
Carbon Neutral sertifikası alın (örn: PAS 2060)

6. Hangi yazılımları kullanmalıyım?

Kurumsal (Enterprise):

Sphera (eski adıyla thinkstep)
Nasdaq OneReport
Enablon
Plan A

KOBİ için:

CarbonChain
Emitwise
Sine (Türkiye)
Greenly

Ücretsiz:

Excel bazlı hesap makineleri (GHG Protocol)
EPA GHG Equivalencies Calculator

7. Doğrulama zorunlu mu?

Zorunluluk yok, ancak:

Güvenilirlik için önerilir
CDP, TCFD raporlarında doğrulama puan artırır
AB CBAM için doğrulanmış veri gerekir (2026+)
ISO 14064-3 doğrulaması: 15,000 - 50,000 TL

8. Yeşil enerji sertifikası (I-REC) alırsam Kapsam 2 sıfır olur mu?

Evet, Market-based method kullanırsanız:

I-REC sertifikaları ile Kapsam 2 emisyonlarınızı sıfırlayabilirsiniz
Ancak Location-based method'da emisyon devam eder
Raporunuzda her iki metodu da göstermelisiniz

9. Tedarikçilerimden emisyon verisi nasıl alırım?

Yaklaşımlar:

Tedarikçi anketi (CDP Supply Chain template)
Tedarikçi portali (otomatik veri toplama)
Spend-based hesaplama (eğer veri alamazsanız)
Tedarikçi geliştirme programı (capacity building)

10. Science Based Targets (SBTi) nedir?

SBTi, şirketlerin Paris Anlaşması'nın 1.5°C hedefiyle uyumlu azaltım hedefleri belirlemesini sağlayan küresel bir inisiyatiftir.

Hedef Türleri:

Kısa vadeli: 5-10 yıl içinde %42-50 azaltım
Uzun vadeli: 2050'de net sıfır
Kapsam 1+2+3: Tüm kapsamlarda hedef şart

Acadezone Karbon Ayak İzi Hesaplama Eğitimi

Acadezone, karbon ayak izi hesaplama konusunda kapsamlı eğitim programları sunmaktadır.

Program Özellikleri

✅ ISO 14064-1 Sertifikalı: Uluslararası geçerli sertifika ✅ GHG Protocol Uyumlu: En güncel metodolojiler ✅ Uzman Eğitmenler: 10+ yıl deneyimli karbon uzmanları ✅ Pratik Uygulamalar: Gerçek şirket vaka çalışmaları ✅ Yazılım Eğitimi: Excel hesap makineleri + araçlar ✅ Kariyer Desteği: İş bulma danışmanlığı

Eğitim Formatları

1. Temel Karbon Ayak İzi Eğitimi

Süre: 3 gün (24 saat)
Fiyat: 6,500 TL
Hedef: Yeni başlayanlar

2. ISO 14064-1 İleri Düzey Eğitimi

Süre: 5 gün (40 saat)
Fiyat: 9,500 TL
Hedef: Profesyoneller

3. Kapsam 3 Uzman Eğitimi

Süre: 2 gün (16 saat)
Fiyat: 5,500 TL
Hedef: Kapsam 3 odaklı hesaplama

Başvuru ve İletişim

Online Başvuru: Acadezone Karbon Eğitimi Telefon: 0212 XXX XX XX E-posta: info@acadezone.com

Sonuç ve Kariyer Önerileri

Karbon ayak izi hesaplama, 2025 ve sonrasında en hızlı büyüyen kariyer alanlarından biridir. AB CBAM, CDP zorunlulukları ve kurumsal sürdürülebilirlik hedefleri nedeniyle kalifiye uzman talebi artmaktadır.

Başarılı Karbon Uzmanı Olmak İçin

Teknik Bilgi: ISO 14064-1 ve GHG Protocol'u iyi bilin
Yazılım Yetkinliği: Excel, karbon yönetim araçları
Sektörel Deneyim: En az bir sektörde derinleşin
Network: sürdürülebilirlik topluluklarına katılın
Sürekli Öğrenme: Mevzuat değişikliklerini takip edin

İlgili Makaleler

Son Güncelleme: 2025-11-13 Yazar: Acadezone Eğitim Ekibi Kategori: Çevre Mühendisliği | sürdürülebilirlik | Sertifikasyon Etiketler: #KarbonAyakİzi #ISO14064 #GHGProtocol #SeraGazı #sürdürülebilirlik #KarbonNötr #ESG #İklimDeğişikliği