Diyetisyenlik Sertifika Programları: Lisans Eğitiminden Uzmanlığa Kapsamlı Rehber 2025

Diyetisyenlik, modern toplumların en önemli sağlık mesleklerinden biri haline gelmiştir. Obezite, diyabet, kardiyovasküler hastalıklar ve diğer beslenme ile ilişkili kronik hastalıkların artışıyla birlikte, nitelikli diyetisyenlere olan talep her geçen gün artmaktadır. Ancak Türkiye'de diyetisyen olmak için yalnızca bir yol vardır: 4 yıllık Beslenme ve Diyetetik lisans programından mezun olmak. Bu kapsamlı rehberde, diyetisyenlik sertifika programlarının tümünü, lisans eğitiminden uzmanlık sertifikalarına, yasal gereklil

iklerden kariyer fırsatlarına kadar detaylıca inceleyeceğiz.

Diyetisyenlik Nedir ve Nasıl Olunur?

Yasal Tanım ve Meslek Gereksinimleri

Türkiye'de diyetisyenlik, 6283 sayılı Hemşirelik Kanunu ve Sağlık Bakanlığı Diyetisyen Çalışma Usul ve Esasları Yönetmeliği ile düzenlenen bir sağlık mesleğidir.

Diyetisyen Tanımı (Yönetmelik):

"Üniversitelerin sağlık bilimleri fakültelerinin beslenme ve diyetetik bölümlerinden veya denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olan ve Sağlık Bakanlığından çalışma izni almış kişilere diyetisyen unvanı verilir."

ÖNEMLİ UYARI: Türkiye'de hiçbir kısa süreli sertifika programı (beslenme koçluğu, beslenme danışmanı vb.) diyetisyenlik yetkisi vermez. Diyetisyen olmak için Beslenme ve Diyetetik lisans diploması ZORUNLUDUR.

Diyetisyen Olma Şartları

Lisans Eğitimi: Beslenme ve Diyetetik lisans programından mezuniyet (4 yıl)
Sağlık Bakanlığı Çalışma İzni: Mezuniyet sonrası başvuru
TDD Üyeliği (opsiyonel ama önerilir): Türkiye Diyetisyenler Derneği üyeliği

Beslenme ve Diyetetik Lisans Programı: Temel Sertifikasyon

Program Yapısı (4 Yıl / 8 Yarıyıl)

Beslenme ve Diyetetik lisans programı, öğrencilere hem teorik bilgi hem de klinik uygulama becerileri kazandıran kapsamlı bir eğitim sürecidir.

1. Yıl: Temel Bilimler

Anatomi:

Genel anatomi
Sindirim sistemi anatomisi
Endokrin sistem anatomisi
Kredi: 4 AKTS

Fizyoloji:

Hücre fizyolojisi
Sindirim sistemi fizyolojisi
Metabolizma
Hormonların metabolizma üzerindeki etkileri
Kredi: 4 AKTS

Genel Kimya:

Atomlar, moleküller, kimyasal bağlar
Asit-baz dengesi
Kredi: 3 AKTS

Organik Kimya:

Karbonhidratlar
Proteinler
Lipidler
Kredi: 3 AKTS

Biyokimya I:

Karbonhidrat metabolizması
Lipid metabolizması
Protein ve amino asit metabolizması
Kredi: 4 AKTS

Mikrobiyoloji:

Genel mikrobiyoloji
Gıda mikrobiyolojisi
Gıda kaynaklı hastalıklar
Kredi: 3 AKTS

Diğer Dersler:

Türk Dili
Yabancı Dil (İngilizce)
Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi
Matematik ve Biyoistatistik

Toplam Kredi: 60 AKTS

2. Yıl: Beslenme Bilimleri Temelleri

Biyokimya II:

Vitaminlerin biyokimyası
Mineral metabolizması
Enzimler ve koenzimler
Kredi: 4 AKTS

Temel Beslenme:

Makro besin öğeleri (karbonhidrat, protein, yağ)
Mikro besin öğeleri (vitamin, mineral)
Enerji metabolizması
Kredi: 5 AKTS

Gıda Kimyası:

Gıdaların kimyasal kompozisyonu
Gıda katkı maddeleri
Gıdalarda kimyasal değişimler
Kredi: 3 AKTS

Gıda Teknolojisi:

Gıda işleme yöntemleri
Gıda muhafaza teknikleri
Gıda ambalajlama
Kredi: 3 AKTS

Beslenme İlkeleri ve Değerlendirme:

Beslenme durumu değerlendirmesi
Antropometrik ölçümler
Biyokimyasal bulgular
Diyet anamnezi
Kredi: 4 AKTS

Gıda Hijyeni ve Sanitasyonu:

HACCP prensipleri
Gıda güvenliği
Gıda denetimi
Kredi: 2 AKTS

Toplam Kredi: 60 AKTS

3. Yıl: Klinik Beslenme ve Uzmanlık Dersleri

Yaşam Dönemlerine Göre Beslenme:

Gebelik ve emziklik dönemi
Bebek beslenmesi (0-12 ay)
Çocukluk çağı beslenmesi
Adölesan beslenmesi
Yetişkin beslenmesi
Yaşlı beslenmesi
Kredi: 4 AKTS

Tıbbi Beslenme Tedavisi I:

Obezite ve ağırlık yönetimi
Diyabet mellitus
Kardiyovasküler hastalıklar
Hipertansiyon
Kredi: 5 AKTS

Tıbbi Beslenme Tedavisi II:

Gastrointestinal hastalıklar
Karaciğer hastalıkları
Böbrek hastalıkları
Kanser ve beslenme
Kredi: 5 AKTS

Toplum Beslenmesi:

Halk sağlığı ve beslenme
Beslenme epidemiyolojisi
Toplum beslenme programları
Beslenme politikaları
Kredi: 4 AKTS

Gıda Servisi Yönetimi:

Toplu beslenme sistemleri
Menü planlama
Gıda maliyet analizi
Personel yönetimi
Kredi: 3 AKTS

Sporcu Beslenmesi:

Spor fizyolojisi
Antrenman ve beslenme
Sporcu suplements
Kredi: 2 AKTS

Beslenme Danışmanlığı:

İletişim becerileri
Danışmanlık teknikleri
Motivasyonel görüşme
Kredi: 2 AKTS

Toplam Kredi: 60 AKTS

4. Yıl: İleri Klinik Uygulamalar ve Stajlar

Enteral ve Parenteral Beslenme:

Tüp beslenmesi
İntravenöz beslenme
Kritik hasta beslenmesi
Kredi: 3 AKTS

Beslenme Araştırma Yöntemleri:

Araştırma tasarımı
Veri toplama ve analiz
Bilimsel makale yazımı
Kredi: 3 AKTS

Bitirme Projesi:

Özgün araştırma projesi
Literatür taraması
Veri toplama ve analiz
Sunum
Kredi: 6 AKTS

Klinik Uygulama Stajı (Zorunlu):

Hastane diyetetik servisinde uygulama
Hasta değerlendirmesi
Beslenme planı hazırlama
Multidisipliner ekip çalışması
Süre: 8 hafta
Kredi: 15 AKTS

Toplum Beslenmesi Stajı (Zorunlu):

Halk sağlığı merkezlerinde uygulama
Okul ve kreş beslenmesi
Toplum beslenme programları
Süre: 4 hafta
Kredi: 8 AKTS

Gıda Servisi Yönetimi Stajı (Zorunlu):

Toplu beslenme sistemlerinde uygulama
Menü planlama
Gıda güvenliği uygulamaları
Süre: 4 hafta
Kredi: 8 AKTS

Seçmeli Dersler:

Fonksiyonel gıdalar
Nutrigenetik ve nutrigenomik
Beslenme ve bağırsak mikrobiyotası
Yeme bozuklukları
Kredi: 8 AKTS

Toplam Kredi: 60 AKTS

Toplam Program Kredisi: 240 AKTS

Mezuniyet Şartları

Tüm zorunlu dersleri başarıyla tamamlamak
Genel not ortalaması (GNO) en az 2.00/4.00
Tüm stajları tamamlamak ve onaylatmak
Bitirme projesini sunmak ve onaylatmak

Mezuniyet Sonrası: Sağlık Bakanlığı Çalışma İzni

Başvuru Belgeleri:

Lisans diploması (noter onaylı)
Kimlik fotokopisi
İkametgah belgesi
2 adet vesikalık fotoğraf
İyi hal belgesi (Adli Sicil Kaydı)
Başvuru formu

Başvuru Yeri: e-Devlet üzerinden veya il sağlık müdürlüğü Ücret: Harç yok (ücretsiz) Süre: 15-30 gün Geçerlilik: Süresiz

Mezuniyet Sonrası Uzmanlık Sertifika Programları

Lisans mezuniyeti sonrası diyetisyenler, uzmanlık alanlarına göre ek sertifika programlarına katılarak profesyonel gelişimlerini sürdürürler.

1. Sporcu Beslenmesi Uzmanlık Sertifikası

Sporcu beslenmesi, son yıllarda en çok talep gören uzmanlık alanlarından biridir. Profesyonel sporcular, amatör sporcular ve fitness meraklıları için beslenme planlaması yapan diyetisyenlere ihtiyaç sürekli artmaktadır.

A. Ulusal Sertifika Programları

Gençlik ve Spor Bakanlığı Onaylı Sporcu Beslenmesi Sertifikası

Eğitim Veren Kurumlar:

Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi
- Program Süresi: 40 saat (6 gün)
- Maliyet: ₺12,000
- Format: Yüz yüze
Acıbadem Üniversitesi ASEGEM (Acıbadem Sağlık Eğitim ve Araştırma Merkezi)
- Program: "Uygulamalı Sporcu Beslenmesi Sertifika Programı"
- Süre: 56 saat (7 hafta sonu)
- Maliyet: ₺15,000
- Format: Hibrit (teorik online + pratik yüz yüze)
Gazi Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi
- Süre: 48 saat
- Maliyet: ₺10,000

Eğitim İçeriği (Detaylı):

Modül 1: Spor Fizyolojisi ve Enerji Sistemleri (8 saat)

Enerji sistemleri: ATP-PC, glikoliz, oksidatif fosforilasyon
Egzersiz sırasında enerji kaynakları
Aerobik ve anaerobik kapasite
Maksimal oksijen tüketimi (VO2max)
Laktik asit eşiği

Modül 2: Makro Besin Öğeleri ve Sporcu Performansı (12 saat)

Karbonhidratlar:
- Kas glikojen depoları
- Karbon hidrat yükleme (carbo-loading)
- Glisemik indeks ve sporcu beslenmesi
- Antrenman öncesi, sırası ve sonrası karbonhidrat
Proteinler:
- Sporcularda protein gereksinimleri (1.2-2.0 g/kg)
- Protein zamanlaması
- Kas protein sentezi
- Amino asit süplementasyonu
Yağlar:
- Yağ metabolizması ve dayanıklılık
- Omega-3 yağ asitleri ve iltihap
- Ketojenik diyet ve spor

Modül 3: Mikro Besin Öğeleri (6 saat)

Demir ve sporcu anemisi
Kalsiyum ve D vitamini: Kemik sağlığı
Antioksidan vitaminler (C, E)
B vitaminleri ve enerji metabolizması
Elektrolit dengesi (sodyum, potasyum, magnezyum)

Modül 4: Hidrasyon (4 saat)

Dehidrasyon ve performans
Sıvı gereksinimleri
İçecek seçimleri (su, spor içeceleri, hipertonik içecekler)
Ter analizi ve bireysel hidrasyon stratejileri

Modül 5: Ergojenik Yardımcılar ve Suplements (8 saat)

A Grubu (Etkili ve Güvenli):
- Kreatin monohydrate
- Kafein
- Beta-alanin
- Sodyum bikarbonat
- Nitrat (pancar suyu)
B Grubu (Sınırlı Kanıt):
- HMB (Beta-hydroxy beta-methylbutyrate)
- BCAA (Dallanmış zincirli amino asitler)
- Glutamin
C Grubu (Kanıt Yok)
- L-karnitin
- CLA (Konjuge linoleik asit)
Yasaklı Maddeler: WADA listesi

Modül 6: Spor Dallarına Özel Beslenme (8 saat)

Dayanıklılık Sporları (maraton, triatlon, bisiklet):
- Karbonhidrat stratejileri
- Uzun mesafe yarışlarda beslenme
Kuvvet ve Güç Sporları (halter, powerlifting):
- Protein ve kas gelişimi
- Vücut ağırlığı kategori yönetimi
Takım Sporları (futbol, basketbol, voleybol):
- Maç öncesi, sırası ve sonrası beslenme
- Turnuva beslenmesi
Estetik Sporlar (jimnastik, bale, patinaj):
- Düşük enerji mevcudiyeti riski
- Sağlıklı kilo yönetimi

Modül 7: Vücut Kompozisyonu (4 saat)

Vücut kompozisyonu ölçüm yöntemleri
Skinfold, BIA, DEXA
Yağ kaybı stratejileri
Yağsız kas kütlesi artırma

Modül 8: Müsabaka Beslenmesi (4 saat)

Müsabaka öncesi 3-4 gün: Karbonhidrat yükleme
Müsabaka günü sabah kahvaltısı
Müsabaka sırasında beslenme
Toparlanma (recovery) beslenmesi

Modül 9: Özel Durumlar (4 saat)

Kadın sporcularda üçlü (Female Athlete Triad)
Yeme bozuklukları ve sporcular
Vejetaryen/vegan sporcular
Genç sporcular (adölesan)

Modül 10: Pratik Uygulamalar ve Vaka Çalışmaları (8 saat)

Sporcu değerlendirmesi
Beslenme planı hazırlama
Vaka sunumları
Rol play: Sporcu danışmanlığı

Sınav ve Sertifikasyon:

Çoktan seçmeli sınav (50 soru)
Vaka analizi
Başarı notu: %70
Sertifika: "Sporcu Beslenmesi Uzmanı"

Kariyer Fırsatları:

Profesyonel spor kulüpleri diyetisyeni: ₺35,000 - ₺80,000/ay
Milli takımlar beslenme danışmanı: ₺40,000 - ₺90,000/ay
Fitness merkezleri: ₺25,000 - ₺50,000/ay
Serbest sporcu danışmanı: ₺30,000 - ₺100,000/ay

B. Uluslararası Sertifikalar

ISSN (International Society of Sports Nutrition) - CISSN

Sertifika: Certified Sports Nutritionist Başvuru Şartları:

Beslenme/Diyetetik lisans veya yüksek lisans
2 yıl deneyim (önerilir)

Sınav:

150 çoktan seçmeli soru
3 saat
Başarı notu: %70
Format: Online, proctored (gözetimli)

Maliyet:

Sınav ücreti: $475
ISSN üyelik (zorunlu): $150/yıl
Toplam: ~$625

Yenileme: Her 5 yılda bir (30 sürekli eğitim kredisi gerekir)

Avantajlar:

Uluslararası tanınma
Yurtdışında çalışma fırsatı
ISSN konferanslarına indirimli katılım

IOC (International Olympic Committee) Sports Nutrition Diploma

Eğitim: IOC ile işbirliği yapan üniversiteler (örn. Loughborough University - UK) Format: 100% online Süre: 6-12 ay (kendi hızınızda) Maliyet: £2,500 (~₺120,000) İçerik: 10 modül, vaka çalışmaları, sınav Sertifika: Postgraduate Diploma (Lisansüstü Diploma)

2. Klinik Beslenme Uzmanlık Sertifikaları

A. Diyabet Eğitim Hemşireliği ve Diyetisyenliği Sertifikası

Düzenleyen Kurum: TEMD (Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği)

Program: "Diyabet Eğitimcisi Sertifika Programı" Süre: 5 gün (40 saat) Maliyet: ₺7,000 Format: Yüz yüze

Eğitim İçeriği:

Diyabet patofizyolojisi (Tip 1, Tip 2, gestasyonel)
İnsülin tedavisi ve ayarlama
Karbonhidrat sayımı (carbohydrate counting)
Glisemik indeks ve glisemik yük
Diyabette komplikasyonlar ve önleme
Diyabet teknolojileri:
- İnsülin pompaları
- Sürekli glukoz monitörleri (CGM)
- Flash glukoz monitörleri
Hasta eğitimi ve motivasyonel görüşme
Diyabette egzersiz ve beslenme

Sınav: Çoktan seçmeli + vaka analizi Sertifika: TEMD Diyabet Eğitimcisi Sertifikası Geçerlilik: 5 yıl (yenileme gerekir)

Uluslararası Eşdeğer:

CDCES (Certified Diabetes Care and Education Specialist) - ABD
Maliyet: $475 (sınav) + $125 (başvuru)

Kariyer:

Endokrinoloji klinikleri: ₺28,000 - ₺55,000/ay
Diyabet merkezleri: ₺30,000 - ₺60,000/ay

B. Bariatrik (Obezite) Cerrahi Beslenmesi

Obezite Cerrahi Merkezlerinde Uzmanlık Eğitimi

Format: Fellowship (stajyer program) Süre: 3-6 ay Yer: Obezite cerrahi merkezleri (örn. Acıbadem, Memorial, Liv Hospital) Maliyet: Genellikle ücretsiz (staj protokolü)

Eğitim İçeriği:

Obezite patofizyolojisi ve komplikasyonlar
Bariatrik cerrahi türleri:
- Sleeve gastrektomi (tüp mide)
- Gastrik bypass (Roux-en-Y)
- Mini gastrik bypass
- Ayarlanabilir gastrik band
Ameliyat öncesi hazırlık:
- Psikolojik değerlendirme
- Beslenme değerlendirmesi
- Kilo kaybı hedefleri
Ameliyat sonrası beslenme evreleri:
- Evre 1 (0-7 gün): Sıvı diyet
- Evre 2 (1-4 hafta): Pürize diyet
- Evre 3 (4-8 hafta): Yumuşak diyet
- Evre 4 (8+ hafta): Normal diyet
Vitamin ve mineral süplements:
- Multivitamin (ömür boyu)
- Kalsiyum + D vitamini
- Demir
- B12 (özellikle bypass sonrası)
- Tiamin
Komplikasyonlar:
- Dumping sendromu
- Malnütrisyon
- Vitamin eksiklikleri
- Saç dökülmesi
Uzun dönem takip
Kilo geri alımı (weight regain) önleme

Uluslararası Sertifika:

CSOWM (Certified Specialist in Obesity and Weight Management) - Academy of Nutrition and Dietetics (AND)
Başvuru şartları: RDN + 2,000 saat obezite/kilo yönetimi deneyimi
Sınav: $200
Yenileme: Her 5 yılda bir

Kariyer: Bariatrik cerrahi merkezleri - ₺35,000 - ₺80,000/ay (özel sektörde yüksek talep)

C. Pediatrik Beslenme Uzmanlığı

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hastanelerinde Fellowship

Eğitim Veren Kurumlar:

Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi
İstanbul Üniversitesi Çocuk Sağlığı Enstitüsü
Ankara Dr. Sami Ulus Çocuk Hastanesi
Ege Üniversitesi Çocuk Hastanesi

Süre: 6-12 ay Maliyet: Ücretsiz veya düşük ücretli (hastane protokolü)

Eğitim Modülleri:

1. Bebek Beslenmesi (0-12 ay):

Anne sütü ve emzirme danışmanlığı
Mama preparatları (formül seçimi)
Tamamlayıcı beslenmeye geçiş (6 ay)
Besin alerjisi riski
Prematüre bebek beslenmesi

2. Toddler Dönemi (1-3 yaş):

Seçici yeme davranışı
Porsiyon kontrol
Yemek reddi ile başa çıkma
Anne-çocuk beslenme iletişimi

3. Çocukluk Çağı (3-12 yaş):

Büyüme ve gelişme izlemi
Okul çağı beslenmesi
Okul kantinleri ve beslenme
Çocukluk çağı obezitesi

4. Adölesan Dönemi (12-18 yaş):

Büyüme sıçraması
Vücut imajı ve yeme bozuklukları riski
Sporcu adölesanlar

5. Pediatrik Hastalıklar ve Beslenme:

Çölyak Hastalığı: Glütensiz beslenme eğitimi
Gıda Alerjileri: Eliminasyon diyetleri (süt, yumurta, fındık vb.)
Laktoz İntoleransı: Laktoz kontrolü
Tip 1 Diyabet: Karbonhidrat sayımı ve insülin ayarlama
Fenilketonüri (PKU): Fenilalanin kısıtlı diyet
Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB): Beslenme davranışı sorunları
Nöromüsküler Hastalıklar: Yutma güçlüğü (disfaji)

Uluslararası Sertifika:

IBCLC (International Board Certified Lactation Consultant): Emzirme danışmanlığı
- Başvuru: 90 saat eğitim + 500 saat deneyim
- Maliyet: $325 (sınav)

Kariyer:

Çocuk hastaneleri: ₺26,000 - ₺55,000/ay
Özel pediatri klinikleri: ₺30,000 - ₺65,000/ay

D. Onkoloji (Kanser) Beslenmesi

Onkoloji Merkezlerinde Uzmanlık Eğitimi

Süre: 6-12 ay Format: Klinik rotasyon + teorik eğitim Yer: Onkoloji enstitüleri (Hacettepe, İÜ Onkoloji, Ege Üniversitesi)

Kariyer: Onkoloji merkezleri - ₺32,000 - ₺70,000/ay

3. TDD (Türkiye Diyetisyenler Derneği) Sertifika Programları

TDD Sürekli Eğitim Programı (SEP):

Her diyetisyen 3 yılda 60 kredi toplamalı
TDD etkinlikleri (kongre, seminer, kurs)
Online eğitim platformu

TDD Yıllık Kongresi:

Katılım: ₺2,000-₺4,000
SEP Kredisi: 30-40 kredi

Acadezone Diyetisyen Sertifika Programları

Acadezone, Beslenme ve Diyetetik mezunları için bilimsel, uygulamalı ve TDD onaylı sertifika programları sunmaktadır.

Program Listesi

Sporcu Beslenmesi Uzmanlık Programı - 48 saat, ₺12,000
Klinik Beslenme İleri Düzey - 64 saat, ₺18,000
Pediatrik Beslenme - 40 saat, ₺10,000
Bariatrik Beslenme - 32 saat, ₺9,000
Fonksiyonel Beslenme - 40 saat, ₺11,000

Avantajlar:

TDD SEP Kredisi
Uzman eğitmenler (Prof./Doç. Dr.)
Uygulamalı vaka çalışmaları
6 ay online destek

Diyetisyen Maaşları ve Kariyer (2025)

Kamu: ₺20,000 - ₺50,000/ay Özel Hastane: ₺28,000 - ₺80,000/ay Uzman Diyetisyen: ₺30,000 - ₺100,000/ay Serbest: ₺35,000 - ₺150,000/ay

SSS

1. Diyetisyen olmak için hangi sertifika gerekir?

Beslenme ve Diyetetik 4 yıllık lisans diploması ZORUNLUDUR. Hiçbir kısa süreli sertifika diyetisyenlik yetkisi vermez.

2. Diyetisyenlik sertifika programları ne kadar sürer?

Lisans: 4 yıl
Uzmanlık sertifikaları: 3 gün - 12 ay

3. Online diyetisyen sertifikası geçerli mi?

Lisans eğitimi uzaktan yapılamaz (klinik stajlar zorunlu). Mezun diyetisyenler için online uzmanlık eğitimleri geçerlidir.

4. Beslenme koçluğu ile diyetisyenlik farkı nedir?

"Beslenme koçluğu" yasal değildir. Diyetisyen: 4 yıl üniversite + Sağlık Bakanlığı izni. Beslenme koçu: Yasal dayanağı yok, diyetisyenlik yapamaz.

Sonuç

Diyetisyenlik, 4 yıllık lisans eğitimi gerektiren profesyonel bir sağlık mesleğidir. Mezuniyet sonrası uzmanlık sertifikaları (sporcu beslenmesi, klinik beslenme, pediatrik beslenme vb.) kariyer fırsatlarını ve geliri artırır.

Acadezone, Beslenme ve Diyetetik mezunları için bilimsel ve uygulamalı eğitim programları ile profesyonel gelişiminize katkı sağlar.

İlgili Makaleler: